Αχ αυτή η Αράπιτσα...

Το ποτάμι μας, η Αράπιτσα, αποτελεί το σύμβολο της πόλης μας, είναι στενά συνδεδεμένο με την ιστορία, την οικονομία, την κοινωνική ζωή και το φυσικό περιβάλλον της Νάουσας.  Είναι φυσικό λοιπόν συνεχώς να απασχολεί τους δημότες και η αξιοποίησή του να είναι πάντοτε στα προγράμματα,

στα σχέδια  και στις προτεραιότητες των δημοτικών μας αρχόντων. Έτσι λοιπόν τα τελευταία χρόνια είδαμε πολλές απόπειρες αξιοποίησης του ποταμού πάνω σε σχέδια που εκπονήθηκαν από τις υπηρεσίες του Δήμου ή εντάχθηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκά προγράμματα.

Επειδή λοιπόν υπάρχει αυτό το έντονο ενδιαφέρον για το ποτάμι μας, τακτικά γίνονται εκδηλώσεις ή γράφονται στις τοπικές εφημερίδες προτάσεις σχετικές με την τουριστική αξιοποίηση του ποταμού ή με την οικονομική του εκμετάλλευση. Στα πλαίσια αυτά μάλιστα ο Πολιτιστικός μας Σύλλογος Αριστοτέλης πριν περίπου ενάμιση μήνα, διοργάνωσε ημερίδα, όπου μαζί με τους εκλεκτούς συμπολίτες μας κ. Μανόλη Βαλσαμίδη, Αλέξανδρο Οικονόμου και τον πρόεδρο του συλλόγου Γιάννη Ευθυμιάδη προσπαθήσαμε να κάνουμε μια ιστορική και γεωλογική προσέγγιση του ποταμού και παράλληλα να προτείνουμε κάποιες ιδέες για την αξιοποίησή του. Δυστυχώς επειδή ο χρόνος ήταν περιορισμένος, δεν είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε με τους πολλούς συμπολίτες μας, οι οποίοι παρακολούθησαν την εκδήλωση. Όμως με την αφορμή αυτή ακολούθησαν στον τοπικό τύπο πολλά σχόλια, ενδιαφέρουσες επισημάνσεις και προτάσεις από αξιόλογους ανθρώπους της πόλης μας, οι οποίοι έδειξαν επανειλημμένα και έμπρακτα την αγάπη τους για το ποτάμι μας. Ανάμεσα σε αυτές τις παρεμβάσεις ξεχωρίσαμε τα κείμενα του κυρ Νίκου του Σπάρτση και του φίλου μας προέδρου του Συλλόγου Ψαράδων Πέτρου Ραφαήλ.

Και μέσα από τη στήλη μας πολλές φορές γράψαμε για την αξιοποίηση του ποταμού μας. Αρχή μας πάντοτε είναι ότι σε ένα φυσικό τοπίο, για να διατηρείται η φυσική του ομορφιά, οι παρεμβάσεις μας πρέπει να είναι όσο το δυνατόν λιγότερες, οι αναγκαίες και πάντοτε με σεβασμό στη γεωλογία, τη βλάστηση και τον ζωικό πλούτο του. Και το σπουδαιότερο καθήκον μας είναι να φροντίζουμε την καθαριότητα του νερού και των όχθων του. Το ποτάμι μας έχει την ιδιαιτερότητα να κυλάει κατά μήκος ενός γεωλογικού ρήγματος, μέσα σε φαράγγι,  σε μεγάλο βάθος. Αυτό έχει την ομορφιά του, όμως χρειάζεται περισσότερη φροντίδα και περιποίηση στα μεγάλα πρανή του. Ασφαλώς η πλούσια βλάστηση στις όχθες του ποταμού δεν αποτελεί πρόβλημα και με κανένα τρόπο δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε επικίνδυνες χημικές ουσίες, όπως ζιζανιοκτόνα για να εξαφανίσουμε τα φυτά με κίνδυνο να δηλητηριάσουμε το ποτάμι μας. Ίσως θα έπρεπε να υπάρχει μια Δημοτική υπηρεσία, η οποία θα είχε μοναδικό έργο την καθαριότητα και την περιποίηση των πρανών του ποταμού (κλαδέματα φυτών, κ.λ.π.). Ένα άλλο πρόβλημα είναι η μικρή σχετικά ποσότητα νερού που ρέει στο ποτάμι μας, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες. Ασφαλώς αυτό οφείλεται στη συνεχώς μειούμενη παροχή των πηγών, καθώς και στις μεγάλες ποσότητες που διατίθενται για την ύδρευση της πόλης και την άρδευση των χωραφιών. Ίσως θα έπρεπε να περιοριστούν οι σπατάλες στην κατανάλωση και το αρδευτικό δίκτυο να ξεκινά μετά το Κιόσκι. Μια λύση σ’ αυτό μπορεί να αποτελεί και η κατασκευή μικρών φραγμάτων, ώστε να μπορούν να συγκεντρώνουν μεγαλύτερη ποσότητα νερού και να ανεβαίνει η στάθμη του ποταμού μέσα στην πόλη.

Επίσης θα ήταν όμορφο κατά μήκος της όχθης του ποταμού, ακόμη και μέσα στο φαράγγι να κατασκευαστούν δρομάκια για τους περιπατητές ή ακόμη και ποδηλατοδρόμοι. Τα δρομάκια αυτά θα στρωθούν με απλό χαλίκι και θα οριοθετούνται με ξύλινο φράχτη φτιαγμένο από κλαδιά ή κορμούς δένδρων. Πρέπει ακόμη να απομακρυνθούν κάποιες ημιτελείς μεταλλικές κατασκευές, απομεινάρια από την τελευταία αξιοποίηση, που υπάρχουν μέσα στο ποτάμι. Θα ήταν ακόμη πολύ όμορφο αν δίνονταν κίνητρα στους ιδιοκτήτες των παρόχθιων σπιτιών, για ανακαίνιση, κυρίως των παραδοσιακών σπιτιών. Επίσης πρέπει να αναδειχθούν το παλιό πέτρινο γεφύρι στο Νοσοκομείο, οι καταρράκτες και οι άλλοι γεωλογικοί σχηματισμοί, πολλοί από τους οποίους μάλιστα με λίγη φαντασία μπορεί να μοιάζουν με απολιθωμένα ζώα (π.χ. δεινόσαυροι), δένδρα κ.λ.π.   

Τελικά για να προκόψουν όλα τα παραπάνω και οποιαδήποτε καλή ή άσχημη ανάπλαση και αξιοποίηση του ποταμού χρειάζεται συνεχής φροντίδα τόσο από το Δήμο, όσο και από τους δημότες. Ό, τι και να κάνουμε στο ποτάμι, αν εξακολουθούμε να ρίχνουμε σκουπίδια ή ακόμη τις αποχετεύσεις μας ή να καταστρέφουμε τις κατασκευές που υπάρχουν γύρω του, τότε θα εξακολουθούμε για πολλά χρόνια ακόμη να κάνουμε προτάσεις και υποδείξεις…  

Αδέσποτα...

Τα αδέσποτα σκυλιά και γενικά ζώα, που κυκλοφορούν στους δρόμους αποτελούν ένα  από τα σοβαρότερα οικολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην πόλη μας και γενικά στη χώρα μας

, ένα πρόβλημα που πολλές φορές μας εξέθεσε διεθνώς. Δυστυχώς και για το πρόβλημα αυτό οι ευθύνες ανήκουν σε πολλούς και όπως γίνεται συνήθως, για την επίλυσή του οι αρμόδιοι δεν ψάχνουν να βρουν και να εξαφανίσουν την αιτία που το δημιούργησε, αλλά  προσπαθούν για την ευκαιριακή αντιμετώπισή του. Βέβαια το πιο συνηθισμένο είναι να μην προσπαθεί τελικά κανένας, όλοι να αναλώνονται στα μεγάλα λόγια και να αποποιούνται τις ευθύνες τους και έτσι το πρόβλημα να παραμένει, να διογκώνεται και να διαιωνίζεται.

Ασφαλώς για την εμφάνιση του προβλήματος ευθύνονται οι πολίτες και η πολιτεία, οι δημότες και οι δήμοι.  Ακούσαμε ότι τις μέρες αυτές συζητείται στη Βουλή κάποιος νέος νόμος για τον έλεγχο των αδέσποτων. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στη χώρα μας, δόξα τω Θεώ, έχουμε πολλούς νόμους, το πρόβλημα είναι ότι οι πολίτες δεν τους τηρούν και η πολιτεία δεν τους επιβάλει. Μην ξεχνάμε π.χ. τι έγινε και με τον αντικαπνιστικό νόμο…  (θα επανέλθουμε σε επόμενο σημείωμά μας).

Ας τα πάρουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή… Νομίζω ότι όλοι συμφωνούμε ότι τα αδέσποτα σκυλιά δεν έπεσαν από τον ουρανό. Διότι από τον ουρανό ξέρουμε ότι πέφτει η βροχή, το χαλάζι, το χιόνι, ακούσαμε για λασποβροχή, για όξινη βροχή, για μεταφορά σκόνης κ.λ.π. Ακόμη σε ορισμένες περιοχές έτυχε να βρέξει και βατράχια, όμως μέχρι στιγμής δεν ακούσαμε για σκυλοβροχή ή για γατοβροχή. Αυτά τα αδέσποτα ζώα που συναντούμε λοιπόν καθημερινά γύρω μας σίγουρα κάποιος τα παράτησε. Δεν ήρθαν ούτε από τον ουρανό, ούτε από το βουνό. Από το βουνό μπορεί να κατεβαίνουν αλεπούδες, λύκοι και άλλα θηλαστικά, αλλά «αγριόσκυλους» ακόμη δεν είδαμε.

Ποιοι λοιπόν παράτησαν στους δρόμους τα «αδέσποτα» σκυλιά; Ασφαλώς οι πρώην δεσπότες τους. Κάποιοι που τα βαρέθηκαν στο σπίτι ή στην αυλή τους, κάποιοι που νόμισαν ότι τα σκυλιά δεν γεννούν και επειδή δεν μπορούσαν να φροντίσουν τα μικρά κουταβάκια κυριολεκτικά τα πέταξαν. Αγαπούσαν τη μάνα, όμως όχι τα παιδιά της. Και άραγε δεν αναρωτήθηκαν πώς ένοιωθε η μάνα τους τη στιγμή που την αποχώριζαν από τα παιδιά της; Κάποιοι άλλοι θεωρούν τα ζώα παιχνίδια ή μόδα ή ένδειξη ανώτερης τάξης. Τα αγόρασαν για να παίζουν τα παιδιά τους ή για να τους κάνουν παρέα. Έτσι όταν τα παιδιά μεγάλωσαν, όταν βρήκαν νέα παρέα, όταν είδαν ότι τα ζώα στο σπίτι χρειάζονται φροντίδα, ότι έχουν δεσμεύσεις, ότι έχουν έξοδα, ότι δεν μπορούν να κάνουν ανέμελα τις διακοπές τους κ.λ.π., τότε πολύ απλά και αυτοί τα πέταξαν στο δρόμο, όπως πετούν τα παλιά και άχρηστα πλέον παιχνίδια. Το τραγικό της υπόθεσης είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς ήθελαν να ονομάζονται και «φιλόζωοι».

Επειδή λοιπόν στον τόπο μας οι έννοιες και οι τίτλοι πολλές φορές παρεξηγούνται και ο καθένας μπορεί να ονομάζεται όπως θέλει, πρέπει να αναρωτηθούμε: Φιλόζωος είναι άραγε αυτός, που θεωρεί τα ζώα παιχνίδια και  κρατάει τα σκυλιά και τις γάτες φυλακισμένες μέσα σε ένα διαμέρισμα ή σε ένα αυτοκίνητο κάτω από τον καυτό ήλιο; Αυτός που παράνομα αγοράζει ερπετά από μακρινές χώρες της Αφρικής, της Ασίας κ.λ.π. για να κάνει απλά το κέφι του και τη χαζομάρα του, στερώντας τα ζώα αυτά από το φυσικό τους περιβάλλον; Φιλόζωος είναι αυτός, που φυλακίζει μέσα σε κλουβιά σπάνια πανέμορφα παραδείσια πουλιά, που προέρχονται από τις ζούγκλες της Ινδονησίας και του Αμαζονίου για να τον ξυπνούνε κάθε πρωί με το κλάμα τους;  Φιλόζωοι είναι αυτοί, που αγοράζουν διάφορες νέες ράτσες σκυλιών, οι οποίες προέρχονται από διασταυρώσεις και οδηγούν στην αλλοίωση του είδους;  Και, επειδή ο φιλόζωος φυσιολογικά πρέπει να είναι και οικολόγος και φυσιολάτρης, δεν είναι δυνατόν να θεωρήσουμε φιλόζωο αυτόν που καθημερινά βρωμίζει τους δρόμους, τα πεζοδρόμια και τα πάρκα, όπου παίζουν μικρά παιδιά, με τις ακαθαρσίες των τετράποδων συντρόφων του.

Ο πραγματικός λοιπόν φιλόζωος είναι αυτός που αγαπάει και προστατεύει όλα τα ζώα και γενικά το φυσικό περιβάλλον. Είναι αυτός που αγωνίζεται για την απαγόρευση του παράνομου εμπορίου των ζώων, για τη διάσωση των πολλών άγριων θηλαστικών, ψαριών, ερπετών, πτηνών κ.λ.π. που κινδυνεύουν με εξαφάνιση εξαιτίας της ρύπανσης, των εκχερσώσεων, των καταστροφών που συντελούνται στα δάση, στις ζούγκλες κ.λ.π. Ασφαλώς φιλόζωος είναι και αυτός που δίνει τροφή και καθαρό νερό στα αδέσποτα ζώα του δρόμου. Αυτός που όταν βρει κάποιο λαβωμένο ζώο στο βουνό, στο δρόμο ή στη γειτονιά του το περιθάλπει. Φιλόζωος είναι ο οδηγός που σταματάει στο δρόμο το αυτοκίνητό του για να περάσει η χελώνα ή ο σκαντζόχοιρος ή για να πάρει το ζώο και να το τοποθετήσει με αγάπη στην άλλη πλευρά και όχι αυτός που θα το βάλει σημάδι και θα το σκοτώσει για να κάνει την πλάκα του.

Για να λυθεί λοιπόν το πρόβλημα των αδέσποτων, πρέπει πρώτα να ξεκαθαριστούν όλες οι παραπάνω παρεξηγήσεις και στη συνέχεια όλοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Πρώτα η πολιτεία να επιβάλει κανόνες και αυστηρές ποινές στους παρανομούντες. Επίσης πολιτεία, τοπική αυτοδιοίκηση, φιλοζωικές οργανώσεις, ΜΜΕ και εκπαιδευτική κοινότητα  να αναλάβουν εκστρατεία ενημέρωσης του κόσμου, κυρίως των μικρών παιδιών. Τέλος πρέπει σε κάθε δήμο, σε συνεργασία με τους φιλοζωικούς συλλόγους να οργανωθούν και να στελεχωθούν σωστά και άρτια σύγχρονα κέντρα περισυλλογής και φροντίδας των αδέσποτων ζώων. Ασφαλώς παντού παίζει ρόλο ο εθελοντισμός, όμως δεν μπορούμε πάντα να στηριζόμαστε μόνο σε πέντε - δέκα ευαίσθητους πολίτες, που τελικά θα τους βγάλουμε και «γραφικούς»…

Αιθαλομίχλη

"Αιθαλομίχλη", μια καινούργια λέξη που μπήκε για τα καλά στο καθημερινό μας λεξιλόγιο και γενικά στην καθημερινή μας ζωή. Μια λέξη που δείχνει τη δραματική κατάσταση που βιώνει το περιβάλλον και η υγεία μας τους χειμώνες των τελευταίων χρόνων, μια λέξη που τελικά δείχνει την κατάντια μας

σαν κοινωνία και σαν κράτος.

Σχεδόν κάθε απόγευμα και  βράδυ λοιπόν που βγαίνουμε στη μικρή μας πόλη για να περπατήσουμε και  κάνουμε τις δουλειές μας αισθανόμαστε μια απαίσια μυρουδιά, που κυριολεκτικά μας πνίγει. Είναι η αιθαλομίχλη, δηλαδή η καπνιά που βγαίνει από τις καμινάδες, από τα τζάκια και τις ξυλόσομπες, που μετά την αύξηση της τιμής του πετρελαίου ξαναμπήκαν στη ζωή μας. Μάλιστα στην πόλη μας, που έχουμε αρκετά ξύλα, πολλά νοικοκυριά παίρνουν δωρεάν καυσόξυλα από το Δήμο και αρκετοί διαθέτουν  ξύλα από τα κτήματά τους ή ακόμη τα αγοράζουμε σε σχετικά χαμηλή τιμή, το φαινόμενο έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις. Στην τηλεόραση ακούμε για την αιθαλομίχλη της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, όμως κανείς δεν έχει μετρήσει τη δικιά μας αιθαλομίχλη, ίσως διότι δεν διαθέτουμε τους σχετικούς σταθμούς μέτρησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η μικρή διαφορά μας από τις μεγάλες πόλεις είναι ότι εδώ συνήθως καίμε καθαρά ξύλα, ενώ στην πρωτεύουσα πολλοί καίνε ό, τι βρούνε, νοβοπάν, ξύλα από έπιπλα με βερνίκια, λαδομπογιές κ.λ.π.

Η αιθαλομίχλη αποτελείται κυρίως από μικροσωματίδια, καπνιά κ.λ.π., τα οποία είναι άκρως επικίνδυνα γα την υγεία μας. Όταν μάλιστα τα ξύλα περιέχουν και χημικές ουσίες, όπως π.χ. βερνίκια, τότε οι κίνδυνοι είναι ακόμη μεγαλύτεροι. Οι μελέτες έδειξαν ότι μια καμινάδα τζακιού ή ξυλόσομπας εκπέμπει 30 φορές περισσότερους ρύπους από μια καμινάδα κεντρικής θέρμανσης, που λειτουργεί με πετρέλαιο. Οι επιπτώσεις από τα καυσαέρια αυτά στην υγεία μας είναι σοβαρές. Η αιθαλομίχλη και τα μικροσωματίδια ευθύνονται για αύξηση των πνευμονικών και καρδιαγγειακών παθήσεων. Πολλοί ειδικοί μιλούν και για ασθένειες που δεν εκδηλώνονται άμεσα, όπως π.χ. ο καρκίνος.

Έτσι λοιπόν τη στιγμή που άρχισε η χώρα μας να χρησιμοποιεί ήπιες μορφές ενέργειας, όπως η ηλιακή ενέργεια με τα φωτοβολταϊκά και η αιολική ενέργεια με τις ανεμογενήτριες καθώς και πιο καθαρά καύσιμα, όπως το φυσικό αέριο, τώρα που όλοι σχεδόν διαθέτουν καταλυτικό αυτοκίνητο και η πρωτεύουσα με τα νέα μέσα μαζικής μεταφοράς (μετρό, τραμ κ.λ.π.) μείωσε το κυκλοφορικό της πρόβλημα και έτσι  είχαμε βάσιμες ελπίδες για πιο καθαρό φυσικό περιβάλλον, δυστυχώς η υπερβολική αύξηση στην τιμή του πετρελαίου μας ξαναγύρισε πολλά χρόνια πίσω. Θυμηθήκαμε την εποχή που οι κεντρικές θερμάνσεις δούλευαν με μαζούτ, θυμηθήκαμε ξανά το νέφος της πρωτεύουσας, που ευθύνεται για τόσα πολλά προβλήματα που συσσωρεύτηκαν στο λεκανοπέδιο της Αθήνας. 

Δυστυχώς τώρα η κατάσταση φαίνεται ότι πλέον δεν έχει εύκολη επιστροφή. Ακόμη και να μειωθεί η τιμή του πετρελαίου, δεν πρόκειται να ξαναδουλέψουν οι κεντρικές θερμάνσεις των πολυκατοικιών, διότι ήδη αυτές έχουν αντικατασταθεί με ατομικές, που ασφαλώς καίνε περισσότερο καύσιμο και ρυπαίνουν περισσότερο το περιβάλλον. Το κακό έγινε και μάλιστα χωρίς να κερδίσει κανένας. Πολλές οικογένειες έβαλαν ξανά το χέρι στη τσέπη για να αλλάξουν τρόπο θέρμανσης, πληρώνουν περισσότερο στο πετρέλαιο ή στο ηλεκτρικό ρεύμα, άλλες παγώνουν και χρησιμοποιούν σόμπες , τζάκια  ή ακόμη και μαγκάλια με κίνδυνο για τη ζωή τους.  Ο αέρας επιβαρύνθηκε δραματικά και ασφαλώς το κράτος δεν κέρδισε τίποτε…   

Βότανα του Βερμίου: 43. Αρκουδοπούρναρο

Τις μέρες αυτές το αρκουδοπούρναρο έχει την τιμητική του. Θα το βρούμε να στολίζει βιτρίνες καταστημάτων, δρόμους και σπίτια και ασφαλώς να δεσπόζει πανέμορφο δίπλα από τις πηγές του Αγιανικόλα. Οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν το ελληνικό όνομά του. Μάλιστα πολλοί κάνουν λάθος και στο γαλλικό όνομα, το λένε «γκι» αντί για «ου». Το γκι είναι γνωστό στα ελληνικά σαν ιξός, ένα

φυτό παράσιτο σε καστανιές και άλλα δένδρα, για το οποίο θα γράψουμε σε επόμενο σημείωμά μας.

Το αρκουδοπούρναρο λοιπόν είναι ένας πολυετής αειθαλής μεγάλος θάμνος, σχεδόν δένδρο, γνωστός με το επιστημονικό όνομα Ίλεξ ο οξύφυλλος (Ilex aquifolium) και ανήκει στην οικογένεια των Ακουιφολιιδών  (Aquifoliaceae).  Φυτρώνει στο Βέρμιο και σε πολλά ακόμη βουνά της Ελλάδας. Είναι γνωστό επίσης με τα ονόματα λιόπρινο, πρίνος, μηλοπούρναρο κ.λ.π.  Ευδοκιμεί σε υγρά και σκιερά εδάφη. Το ύψος του μπορεί να περάσει τα 10 μέτρα. Έχει φύλλα σκληρά, γυαλιστερά, σκουροπράσινα και αγκαθωτά στην περιφέρεια. Τα άνθη του είναι μικρά με χρώμα άσπρο και 4 πέταλα. Βγαίνουν πολλά μαζί στους μίσχους των φύλλων στο τέλος της  άνοιξης. Οι καρποί του είναι στρογγυλοί, γυαλιστεροί και κόκκινοι σε μέγεθος περίπου ενός εκατοστού.

Το αρκουδοπούρναρο καλλιεργείται σαν διακοσμητικό φυτό, κυρίως για χριστουγεννιάτικο στολίδι. Επίσης από το ξύλο του κατασκευάζονται λεπτεπίλεπτα σκαλιστά. Όμως τα φύλλα και οι βλαστοί του περιέχουν καφεΐνη, ασβέστιο, κάλιο και άλλες χημικές ουσίες, που το δίνουν και φαρμακευτικές ιδιότητες. Ένα ρόφημα με φύλλα του φυτού χρησιμοποιείται σαν διεγερτικό και τονωτικό, καθώς και σαν διουρητικό, για την ελάττωση της πίεσης του αίματος, για τη βρογχίτιδα, την αρθρίτιδα κ.λ.π.

Πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα τους κόκκινους καρπούς, διότι περιέχουν ισχυρό δηλητήριο. Γιαυτό, όπως γράφουμε πάντοτε, πριν χρησιμοποιήσουμε οποιοδήποτε βότανο, θα πρέπει να ρωτήσουμε κάποιον ειδικό γιατρό, φαρμακοποιό κ.λ.π. 

Ζεόλιθοι

Όπως είναι γνωστό, η χώρα μας διαθέτει ένα αρκετά πλούσιο υπέδαφος. Στα βάθη της ελληνικής γης κρύβονται μεγάλα κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων, όπως πετρελαίου, φυσικού αερίου, γαιανθράκων (λιγνίτες, τύρφη). Επίσης από την αρχαιότητα ήδη έχουν εντοπισθεί μεγάλα κοιτάσματα μεταλλευμάτων, όπως σιδήρου (χρωμίτες, σιδηρονικελιούχα κ.λ.π.), μαγγανίου, αλουμινίου (βωξίτες), ακόμη και πολύτιμα μέταλλα, όπως άργυρος και χρυσός. Το ελληνικό υπέδαφος διαθέτει

πολλά οικοδομικά ορυκτά και πετρώματα, όπως μάρμαρα άριστης ποιότητας, καολίνη, υλικά πρώτες ύλες για την παρασκευή τσιμέντου (ελαφρόπετρα, ασβεστόλιθος, αργιλικά ορυκτά κ.λ.π.), μπεντονίτης, λευκόλιθος, περλίτης, βαρυτίνη και πολλά άλλα. Δυστυχώς όμως σε πολλά από τα παραπάνω κοιτάσματα ακόμη δεν ξεκίνησε η συστηματική εξόρυξη, ενώ σε άλλα δεν γίνεται ορθολογική εκμετάλλευση ή ακόμη η εκμετάλλευση αυτή γίνεται από ξένες εταιρείες που αποσκοπούν στο δικό τους κέρδος και έτσι το ελληνικό δημόσιο αφ’ ενός μεν δεν κερδίζει σχεδόν τίποτε και αφ ετέρου δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα στο φυσικό περιβάλλον. Επίσης πολλές αξιοποιήσεις ορυκτών πόρων σκαλώνουν στα γρανάζια της ελληνικής γραφειοκρατίας και γενικά της μιζέριας που μας διακρίνει.

Τελευταία γίνεται πολύς λόγος για τους ζεόλιθους. Πρόκειται για μια ομάδα ορυκτών, τα οποία συναντώνται σε περισσότερα από 40 είδη. Είναι ένυδρα πυριτικά ορυκτά, τα οποία περιέχουν αργιλικά και πυριτικά άλατα νατρίου και ασβεστίου σε διαφορετικές ποσότητες. Επίσης μέσα στο κρυσταλλικό πλέγμα των ορυκτών συγκρατούνται μεγάλες ποσότητες μορίων νερού. Η ιδιότητα αυτή των ζεολίθων, να συγκρατούν και να απορροφούν νερό, τους έδωσε και το όνομα που περίπου σημαίνει «πέτρα που βράζει». Μια ακόμη σημαντική ιδιότητά τους είναι να συγκρατούν ιόντα χημικών ενώσεων που είναι διαλυμένες στο νερό ή να τα ανταλλάσσουν με τα δικά τους.

Σήμερα οι ζεόλιθοι χρησιμοποιούνται στην οικοδομική για την παρασκευή άριστης ποιότητας τσιμέντου, στους βιολογικούς καθαρισμούς για την επεξεργασία λυμάτων, διότι απορροφούν βλαβερές ουσίες και εμπλουτίζουν το νερό με οξυγόνο, στην χαρτοποιία λόγω της συγκράτησης του νερού,  στη βιομηχανία για την κατασκευή φίλτρων ακόμη και στη γεωργία ως βελτιωτικό του εδάφους, λόγω της ικανότητάς τους να συγκρατούν νερό και χρήσιμες ουσίες στις ρίζες των φυτών. Επίσης χρησιμοποιούνται στην κτηνοτροφία και την πτηνοτροφία σαν συμπλήρωμα διατροφής, διότι είναι πλούσιοι σε ασβέστιο και βοηθούν στην καλή ανάπτυξη των ζώων και την παραγωγή αυγών.

Ο ζεόλιθος απέκτησε τελευταία μεγάλη φήμη, όταν άρχισε να χρησιμοποιείται σαν φυσικό αντιοξειδωτικό του ανθρώπινου οργανισμού, διότι σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, συγκρατεί πολλά επικίνδυνα βαριά μέταλλα και άλλες τοξίνες, ρυθμίζει το Ph του οργανισμού, μας τονώνει και μας προφυλάσσει από διάφορες ιώσεις. Εμείς πάντως σας συνιστούμε, πριν το δοκιμάσετε, να ρωτήσετε κάποιον ειδικό γιατρό.

Στη χώρα μας εδώ και πολλά χρόνια έχουν εντοπιστεί μεγάλα κοιτάσματα ζεόλιθων, κυρίως στη Θράκη (Έβρος), στη Σάμο και φυσικά στα νησιά των Κυκλάδων μαζί με άλλα πυριγενή πετρώματα. Δυστυχώς όμως για τους λόγους που αναφέρουμε παραπάνω η εξόρυξη τους ακόμη ουσιαστικά δεν άρχισε και πολλές φορές αναγκαζόμαστε να κάνουμε εισαγωγές από γειτονικές χώρες.

Βότανα του Βερμίου: 42. Ταραξάκο

Το ταραξάκο είναι το γνωστό μας αγριοράδικο, ένα συνηθισμένο φυτό που φυτρώνει όχι μόνο στο βουνό  και στα χωράφια της Νάουσας, αλλά και σε ολόκληρη την Ελληνική ύπαιθρο, καθώς και στις χώρες της Εύκρατης ζώνης.. Το γνωρίζουμε πιο πολύ σαν αγριόχορτο, με το οποίο παρασκευάζουμε

νόστιμες σαλάτες και πίτες. Όμως ίσως δεν γνωρίζουμε ότι έχει και πολλές ακόμα φαρμακευτικές ιδιότητες.

Το ταραξάκο λοιπόν φέρει το επιστημονικό όνομα Ταραξάκο το φαρμακευτικό (Taraxacum officinalis) και μαζί με πολλά άλλα φυτά  ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των Σύνθετων (Compositae). Εκτός από αγριοράδικο επίσης είναι γνωστό με το όνομα πικραλίδα, λόγω της σχετικά πικρής γεύσης του. Είναι φυτό ποώδες και πολυετές που το συναντούμε σε λιβάδια, στους πρόποδες των βουνών, στα χωράφια κ.λ.π.  Έχει χοντρή ρίζα, που μοιάζει με κώνο. Από τη ρίζα και το βλαστό του βγάζει ένα γαλακτώδες υγρό. Τα φύλλα του βγαίνουν κατευθείαν από τη ρίζα και είναι μακρόστενα και λογχοειδή με μεγάλα δόντια στην περιφέρεια. Τα άνθη του έχουν κίτρινο χρώμα και αποτελούνται από πολλά λεπτά φυλλαράκια που όλα μαζί σχηματίζουν κεφάλια με σχήμα ομπρέλας. Στη βάση του άνθους υπάρχουν πολλά σκουροπράσινα βράκτεια. Τα άνθη του έχουν αρκετά μακριά στελέχη, που φθάνουν μέχρι 50 εκατοστά μήκος.  Ανθίζει από το Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Οι καρποί του είναι αχαίνια και μοιάζουν με μικρά αλεξίπτωτα, τα οποία παρασέρνονται εύκολα από τον άνεμο και έτσι μπορούν να πετάξουν μακριά και να φυτρώσουν σε μεγάλες εκτάσεις.

Τα φύλλα του ταραξάκου, βραστά,  χρησιμοποιούνται για σαλάτα ή για πίτες και φαγητά, όπως το σπανάκι. Επίσης η ρίζα του καβουρδίζεται, και χρησιμοποιείται σε μορφή σκόνης σαν υποκατάστατο του καφέ.

Το ταραξάκο χρησιμοποιούνταν από την αρχαιότητα για τις πολλές φαρμακευτικές του ιδιότητες. Περιέχει πολλές βιταμίνες (A, B, C, D), μέταλλα (σίδηρο και κάλιο), στερόλες, σάκχαρα, πηκτίνη, ασπαραγίνη, φενολικά οξέα λουτεΐνη κ.λ.π. Ο χυμός από τα φύλλα ή τη ρίζα χρησιμοποιείται σαν αιμοκαθαριστικό, για προβλήματα του συκωτιού και της σπλήνας, για τη δυσπεψία και τη δυσκοιλιότητα, για τη ρύθμιση της χοληστερίνης και του σακχάρου, σαν βιταμινούχο (αντισκορβουτικό), ακόμη και για παθήσεις του δέρματος (εκζέματα, κρεατοελιές, κάλοι κ.λ.π.) και τους ρευματισμούς. Επίσης τα φύλλα κα η ρίζα είναι τονωτικά, ορεκτικά, χωνευτικά και διουρητικά..

Τα τελευταία χρόνια το ταραξάκο καλλιεργείται και πωλείται σαν λαχανικό.

Βότανα του Βερμίου: 41. Αγράμπελη

Η Αγράμπελη είναι ένα πολύ συνηθισμένο φυτό που θα το συναντήσουμε σχεδόν σε κάθε βήμα μας στο δημοτικό δάσος του Αγίου Νικολάου, στις όχθες της Αράπιτσας, στους φράχτες των κτημάτων

και στις αυλές των σπιτιών.

Η αγράμπελη φέρει το επιστημονικό όνομα Κληματίς η λευκάμπελος (Clematis vetalba) και είναι πιο γνωστή με τα συνηθισμένα ονόματα κληματσίδα, αμπελίδα, αγραμπελίδα κ.λ.π. Στο γένος Κληματίς συναντούμε περισσότερα από 160 είδη. Τα πιο συνηθισμένα από αυτά που φυτρώνουν ή καλλιεργούνται στη χώρα μας είναι η Κληματίς η φλογώδης (Clematis  flammula), η Κληματίς η μικράμπελος (Clematis viticella), η Κληματίς η ανατολική (Clematis orientalis), η Κληματίς η κιρρώδης (Clematis cirrhosa) κ.λ.π. Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των Ρανουγκουλίδων (Ranunculaceae).

Η κληματσίδα λοιπόν είναι ένα αναρριχώμενο φυτό, που ο βλαστός του διακλαδίζεται και  μπορεί να φθάσει τα 6 – 9 μέτρα. Έχει φύλλα οδοντωτά, σε σχήμα φτερού, σύνθετα και άνθη που βγαίνουν πολλά μαζί με 5 σέπαλα, πολλούς στήμονες και σε χρώμα ασπροκίτρινο ή πρασινοκίτρινο που αναδύουν μια όμορφη ξεχωριστή οσμή. Οι καρποί του είναι σύνθετοι και βγάζουν κάτι σαν τριχούλες (αχαίνια). Ανθίζει από το Μάιο μέχρι τον Αύγουστο. Προτιμάει εδάφη φτωχά σε ασβέστιο.

Η κληματσίδα χρησιμοποιείται σαν φαρμακευτικό φυτό. Τα φύλλα της χρησιμοποιούνταν σαν επουλωτικό για τις πληγές των ζώων. Επίσης τα φύλλα και ο κορμός χρησιμοποιούνται με μορφή εγχύματος ή αλοιφής ως καθαρκτικό, διουρητικό, αντισπαστικό και αναλγητικό για να καταπραΰνει πόνους και φαγούρες. Χρειάζεται όμως ιδιαίτερη προσοχή, διότι πολλά είδη κληματίδας είναι δηλητηριώδη.

 Πολλά είδη κληματίδας  καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά για να ομορφαίνουν κήπους και πάρκα.

Ευχαριστούμε τους φίλους αναγνώστες μας για την αγάπη που δείχνουν στη στήλη και τις πολλές χρήσιμες παρατηρήσεις τους μέσω του blog.

Επίσης μετά από απαίτηση πολλών αναγνωστών μας στα επόμενα σημειώματά μας, παράλληλα με την περιγραφή των βοτάνων του Βερμίου, θα συνεχίσουμε το σχολιασμό μας σε θέματα και γεγονότα, που έχουν σχέση με την οικολογία και γενικά την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού μας περιβάλλοντος.