Βότανα του Βερμίου: 66. Παιώνια

Α

σφαλώς στο μεγάλο αφιέρωμα της στήλης μας στα φυτά του Βερμίου δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε την πανέμορφη Παιώνια. Αφορμή για το σημερινό μας σημείωμα στάθηκε η πρόσκληση του αγαπημένου μας φίλου, ποιητή Ηλία Τσέχου, ο οποίος για μια ακόμη φορά

δείχνοντας έμπρακτα την αγάπη του για τον τόπο του, εδώ και μερικά χρόνια προσπαθεί να αναδείξει τις ομορφιές της Κράστας και της ευρύτερης περιοχής του βουνού μας.

Έτσι λοιπόν την περασμένη Κυριακή μαζί με μερικούς φίλους και με ξεναγό τον Ηλία επισκεφθήκαμε την τοποθεσία του βουνού μας Τσουκνίδα, κοντά στον Αι Γιώργη τον Περιστερεώτα, όπου έκθαμβοι αντικρίσαμε μέσα στο πανέμορφο δάσος με τις βελανιδιές, τα σφενδάμια, τους γάβρους και τους κράταιγους τεράστιες εκτάσεις καλυμμένες από μυροβόλα βότανα, όπως θυμάρι, αγριοτριανταφυλλιές, παλιούρια, καμπανούλες, βερμπάσκο, μελισσόχορτο, ασφοδελούς κ.λ.π.. Ανάμεσά τους ξεχώριζαν μεγαλοπρεπείς οι Παιώνιες, ολάνθιστες με τα μεγάλα πορφυρά άνθη τους. Τότε μέσα σ’ αυτό το παραδεισένιο τοπίο, για μια ακόμη φορά διαπιστώσαμε ότι δεν είχαν άδικο οι πρόγονοί μας, που τοποθετούσαν στο Βέρμιο τους μυθικούς κήπους του Μήδα.

Η Παιώνια λοιπόν είναι ένα πανέμορφο αγριολούλουδο, που φυτρώνει στη χώρα μας σε δάση της Κεντρικής Ελλάδας (Παρνασσός), στη Βόρεια Ελλάδα (Βέρμιο, Δράμα, Θράκη) καθώς και σε νησιά, όπως την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο κ.λ.π. Ανήκει στην οικογένεια των Παιωνιδών (Paeoniaceae) και στο γένος Παιώνια (Paeonia). Στην Ελλάδα συναντούμε τα είδη: Παιώνια του Παρνασσού (paeonia parnassica), Πηγουνιά (Paeonia clusii)  με τα λευκά άνθη, την ενδημική Παιώνια της Ρόδου (Paeonia rhodia), την πιο συνηθισμένη Παιώνια την αρσενική Paeonia mascula και την Παιώνια την ξενική (Paeonia peregrine). Στην Ευρώπη συναντούμε 15 είδη ενώ στην Κίνα φυτρώνουν ή καλλιεργούνται περισσότερα από 300 είδη. Η δικιά μας ανήκει στο είδος Παιώνια η αρσενική. Είναι φυτό πολυετές ύψους περίπου 80 εκατοστών και την άνοιξη βγάζει μεγάλα σκουροπράσινα σύνθετα πολυσχιδή φύλλα. Ανθίζει στα τέλη Απριλίου – αρχές Ιουνίου (στα νησιά ενωρίτερα) και κάνει μεγάλα εντυπωσιακά άνθη διαμέτρου περίπου 8 εκατοστών, που αποτελούνται συνήθως από 7 πέταλα και  αναδύουν ένα διακριτικό άρωμα κανέλλας.

Η Παιώνια είναι γνωστή από την αρχαιότητα χάρη στην ομορφιά της και τις πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες. Πήρε το όνομά της από τον γιατρό Παιώνα, ο οποίος σύμφωνα με τη μυθολογία τη χρησιμοποίησε για να γιατρέψει τον Πλούτωνα. Άλλος μύθος λέει ότι ο Παιώνας, όταν πέθανε, μεταμορφώθηκε στο φυτό Παιώνια. Χρησιμοποιούνταν από τον Ιπποκράτη και τον Διοσκουρίδη για παθήσεις των νεφρών και των νεύρων. Σήμερα επίσης χρησιμοποιείται σαν παυσίπονο και σαν ελαφρό ναρκωτικό. Όμως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, διότι αυτό το πανέμορφο φυτό περιέχει εκτός από αιθέρια έλαια και επικίνδυνα δηλητήρια.

Εκτός από τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες, τα πανέμορφα άνθη της Παιώνιας χρησιμοποιούνταν παλαιότερα για τον στολισμό των σπιτιών, ακόμη  και των επιταφίων. Επίσης στην Κρήτη ήταν έθιμο να τα φορούν οι γαμπροί στο πέτο τους.

Η Παιώνια λοιπόν θεωρείται ο βασιλιάς των αγριολούλουδων και όπως γράφει ο αγαπημένος μας ποιητής Ηλίας Τσέχος:

«Πασάων βοτανέων βασιληίδα»!

Παιώνιες περήφανες εταίρες

Αιώνιες αγάπες στα μέρη μας

Μυρώστε Αλιάκμονα, Γιαννακοχώρι

Στολίστε έρωτες, επιταφίους, μέθες

Χαρές Βεργίνας, Πέλλας

Μίεζας.

Βότανα του Βερμίου: 65. Γαΐδουράγκαθο

Πολλές φορές γράψαμε για πανέμορφα φυτά, τα οποία όμως αδικούνται από το όνομά τους. Αυτό συμβαίνει και με τα γαϊδουράγκαθα, που μπορεί να έχουν άσχημο όνομα, όμως συνήθως διαθέτουν  πολύ όμορφα άνθη καθώς και πολύτιμες φαρμακευτικές και άλλες ιδιότητες, γνωστές ήδη από την

αρχαιότητα.

 Το όνομα γαϊδουράγκαθο χρησιμοποιείται για πολλά φυτά που φέρουν αγκάθια είτε στο βλαστό είτε στα άνθη τους. Πήραν το όνομά τους από τα γαϊδούρια, τα οποία συνηθίζουν να τα τρώνε χωρίς να πληγώνονται.  Ανήκουν στη μεγάλη  οικογένεια των Σύνθετων (Compositae ή Asteraceae). Το γένος Ονόπορδο (Onopordum)  στην Ελλάδα απαντάται σε 10 είδη, με πιο γνωστά  το  Ονόπορδο το ιλλυρικό (Onopordum illyricum) και το Ονόπορδο το ταυρικό (Onopordum tauricum), τα οποία έχουν μεγάλα σφαιρικά άνθη που βγαίνουν στη άκρη του βλαστού. Επίσης έχουμε το γένος Νοτόβασις, με πολλά μικρά άνθη και πιο γνωστή στην Ελλάδα τη Νοτόβασις τη συριακή (Notobasis syriaca). Επίσης από το γένος Σίλυβο στη χώρα μας φυτρώνει το Σίλυβο το μαριανό (Silybum marianum), το οποίο φέρει όμορφα ρόδινα άνθη, που βγαίνουν στη μέση ενός αγκαθωτού στεφανιού. Στα μεγάλα πολυσχιδή φύλλα του συναντούμε λευκές κηλίδες, οι οποίες, σύμφωνα με την παράδοση, οφείλονται στο γάλα της Παναγιάς, απ’ όπου πήρε και το όνομά του.    

Τα γαϊδουράγκαθα λοιπόν, που πολλοί τα ξέρουν και σαν γουμαράγκαθα ή αγριάγκαθα, φυτρώνουν σε άγονα συνήθως εδάφη και γενικά θεωρούνται ζιζάνια των χωραφιών. Τα περισσότερα ζουν ένα ή δύο χρόνια και χαρακτηριστικό τους είναι τα αγκαθωτά φύλλα και άνθη κεφάλια, που περιβάλλονται από αγκαθωτά βράκτια και αποτελούνται από πολλά μικρά ανθίδια σε χρώμα συνήθως ιώδες. Πολλαπλασιάζονται με  σπόρους που «σπέρνονται» την άνοιξη.

Τα γαϊδουράγκαθα είναι συγγενικά με τις αγκινάρες και μάλιστα πολλά από αυτά τρώγονται σαν σαλάτες. Χρησιμοποιούμε συνήθως τους τρυφερούς βλαστούς, αφού τους αποφλοιώσουμε. 

Ορισμένα είδη γαϊδουράγκαθου θεωρούνται φαρμακευτικά βότανα. Χρησιμοποιούνται περισσότερο οι σπόροι και η ρίζα. Το ρόφημα  που παρασκευάζεται από αυτά  με νερό ή με την προσθήκη κρασιού χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση προβλημάτων του πεπτικού συστήματος, όπως δυσεντερία, κολικοί, προβλήματα του συκωτιού, του παγκρέατος και της χολής. Ακόμη με τις πολύτιμες χημικές ουσίες που περιέχει, τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Πολλοί πιστεύουν ότι οι ουσίες που περιέχονται στους σπόρους του γαϊδουράγκαθου μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σαν αντίδοτο για δηλητηριάσεις από μανιτάρια, έντομα ή φίδια, άλλοι πιστεύουν ότι ρυθμίζει τα επίπεδα χοληστερίνης και σακχάρου. Υπάρχουν και μερικοί που θεωρούν ότι το φυτό έχει ακόμη και αντικαρκινικές ιδιότητες. Όμως η λαϊκή παροιμία λέει «όπου ακούμε πολλά κεράσια, ας πάρουμε μικρό καλάθι» και όπως γράφουμε πάντα, δεν κάνουμε καμιά θεραπεία, πριν ακούσουμε τις οδηγίες ειδικού γιατρού.

Ημέρα της Γης

Τ

ην περασμένη Τετάρτη, στις 22 Απριλίου, γιορτάσαμε την παγκόσμια «Ημέρα της Γης». Μια ημέρα που ασφαλώς δεν είναι για γιορτές και πανηγύρια, αλλά περισσότερο για προβληματισμούς σχετικά με την κατάντια του πλανήτη μας, ο οποίος δεν ξέρουμε για πόσα

χρόνια ακόμη μπορεί να ανεχτεί την καταστροφική συμπεριφορά των ανθρώπων.

Η μεγάλη βιομηχανική ανάπτυξη του 20 και του 21^ου αιώνα μπορεί να προσέφερε σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της γης περισσότερες ανέσεις, όμως δημιούργησε συγχρόνως και μεγάλα οικολογικά προβλήματα, όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η εξασθένηση της προστατευτικής στιβάδας του όζοντος, η όξινη βροχή κ.λ.π., τα οποία ήδη επιδρούν αρνητικά στο κλίμα και στους οργανισμούς. Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη μας δημιουργεί πιο συχνά έντονα καιρικά φαινόμενα, όπως τυφώνες, πλημμύρες κ.λ.π. που στοιχίζουν ανθρώπινες ζωές ή μεγάλες καταστροφές. Οι τρύπες του όζοντος σε συνδυασμό με τα συχνά πυρηνικά ατυχήματα αυξάνουν τις καρκινογενέσεις στους ανθρώπους. Η όξινη βροχή καταστρέφει πολύτιμα έργα τέχνης και θανατώνει φυτά και υδρόβιους οργανισμούς. Τα λιπάσματα με το φαινόμενο του ευτροφισμού νεκρώνουν ολόκληρες λίμνες και κανάλια. Τα φυτοφάρμακα, τα ζιζανιοκτόνα και τα παρασιτοκτόνα εξαφανίζουν πολύτιμους οργανισμούς, όπως τα έντομα, και τροφοδοτούν τον άνθρωπο με επικίνδυνα μη βιοδιασπώμενα δηλητήρια. Τα νέα προϊόντα της βιοτεχνολογίας, τα μεταλλαγμένα φυτά και ζώα διαταράσσουν τη φυσική ισορροπία και δημιουργούν εύλογη ανησυχία για το μέλλον του γήινου οικοσυστήματος.

Όλα αυτά είναι επιτεύγματα του ανεπτυγμένου σύγχρονου Δυτικού κόσμου. Όπως επίτευγμα των μεγάλων δυτικών δυνάμεων είναι και το δράμα που ζουν οι λαοί της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Τα καραβάνια των προσφύγων που καθημερινά φθάνουν στη χώρα μας και γενικά στις χώρες της Νότιας Ευρώπης με το όνειρο για μια καλύτερη ζωή, μακριά από τη φτώχια, τον πόλεμο και τη βία είναι αποτέλεσμα αυτής της περίφημης Δυτικής ανάπτυξης, η οποία αντλεί τις πρώτες ύλες και τις πηγές ενέργειας από τους φτωχούς λαούς του Νότου, προκαλώντας εμφύλιος πολέμους και φτώχια.

Όλοι αυτοί οι ταλαίπωροι πρόσφυγες μας θυμίζουν τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου και της Μικρασίας, με τη διαφορά ότι εκείνοι μετανάστευσαν μέσα στην πατρίδα τους με τη βοήθεια ελληνικών πλοίων. Οι σημερινοί πρόσφυγες έρχονται στο άγνωστο, γίνονται θύματα δουλεμπόρων και με τα σαπιοκάραβα που ταξιδεύουν για ένα καλύτερο αύριο, πολλοί δεν προλαβαίνουν να φθάσουν στο όνειρο και αφήνουν την τελευταία τους πνοή στα νερά της Μεσογείου.

Η «Ημέρα της Γης» λοιπόν φέτος συνέπεσε με τη μεγάλη τραγωδία των προσφύγων. Ας ελπίσουμε ότι επιτέλους η διεθνής κοινότητα θα δώσει μια λύση στο πρόβλημα των ανθρώπων αυτών όχι μόνο με τη φιλοξενία τους, αλλά κυρίως βοηθώντας στην επικράτηση της ειρήνης, της ανάπτυξης και της προόδου στις χώρες απ’ όπου προέρχονται. 

Οικολογικές Παρεξηγήσεις

Π

ρώτα να ευχηθούμε στους φίλους αναγνώστες μας:  «Χριστός Ανέστη». Μια όμορφη ευχή, επίκαιρη, που ταιριάζει στην άνοιξη και πολύ περισσότερο στις δύσκολες μέρες που περνάει η χώρα μας.

Μετά τις τελευταίες χειμωνιάτικες αναλαμπές των προηγούμενων ημερών, φαίνεται ότι

επιτέλους μπήκαμε στην άνοιξη. Το κατάφυτο Βέρμιο φόρεσε τα καλά του και μας προσκαλεί για ένα περίπατο, μια ξεχωριστή εκδρομή, για να απολαύσουμε τη μοναδική φυσική ομορφιά του. Τα δένδρα πρασίνισαν και τα αγριολούλουδα και τα πολύτιμα βότανά άνθισαν και μοσχοβολούν. Το παραδεισένιο τοπίο συμπληρώνουν το κελάηδισμα των πουλιών, το κελάρυσμα των νερών που αναβλύζουν από τις 70 πηγές του βουνού,  η ομορφιά των βράχων, τα παραδοσιακά ξωκλήσια.

Γράψαμε για περισσότερα από 60 βότανα του βουνού μας. Ασφαλώς υπάρχουν ακόμη πάρα πολλά, στα οποία θα αναφερθούμε στα καλοκαιριάτικα σημειώματά μας. Πολλά από τα βότανα αυτά έχουν και φαρμακευτικές ιδιότητες, όμως, όπως επισημάναμε πολλές φορές, στη στήλη μας απλά κάνουμε μια καταγραφή για να δείξουμε τη μεγάλη βιοποικιλότητα του Βερμίου. Δεν είμαστε ειδικοί για να δώσουμε ιατρικές  συμβουλές και πάντα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην χρήση τους, διότι πολλά από τα βότανα έχουν και επικίνδυνες παρενέργειες. Έτσι πρέπει, πριν τα χρησιμοποιήσουμε, να συμβουλευόμαστε κάποιους ειδικούς και ποτέ να μην εγκαταλείπουμε την φαρμακευτική αγωγή που θα μας συστήσει ο γιατρός.

Τα γράφουμε αυτά, διότι δυστυχώς στον τόπο μας μάθαμε να μην ακούμε τους ειδικούς ή μάλλον ο καθένας άσχετος να το παίζει ειδικός και μάλιστα θαυματοποιός. Κάτι τέτοιο μας θύμισε πριν δυο βδομάδες και ο καθηγητής του Γεωλογικού τμήματος του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης κ. Ανέστης Φιλιππίδης σχετικά με τη χρήση του ζεόλιθου. Μας είπε αυτά ακριβώς που γράψαμε στη στήλη μας στις 14/12/2013. Ότι ο ζεόλιθος μπορεί να έχει ευεργετικές ιδιότητες για την καλλιέργεια φυτών, ακόμη και για την υγεία μας, όμως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Διότι κυκλοφορούν στο εμπόριο πολλοί «ακάθαρτοι» ζεόλιθοι, οι οποίοι δεν προσφέρουν τίποτε στον καλλιεργητή και μπορεί να κάνουν μεγάλο κακό στην υγεία, όσων τους καταναλώνουν, διότι πολλοί τύποι ζεόλιθου έχουν ινώδεις κρυστάλλους, όπως ο αμίαντος, και είναι καρκινογόνοι.

Επίσης μιας και μιλάμε για την άνοιξη, τη φύση και το βουνό μας, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε σε μια ακόμη παρεξήγηση. Ορισμένα είδη άγριων πουλιών και θηλαστικών ζώων εκτρέφονται σε ειδικά εκτροφεία, σαν αυτό που έχουμε στο δάσος του Αγίου Νικολάου και χρησιμοποιούνται για τον εμπλουτισμό των δασών. Τα εκτροφεία αυτά συνήθως ανήκουν σε δασαρχεία ή σε κυνηγετικούς συλλόγους. Δυστυχώς  τα ζώα που εκτρέφονται, δεν έχουν τη δυνατότητα προσαρμογής στο άγριο τοπίο του δάσους και κυρίως δεν γνωρίζουν πώς να αμύνονται. Έτσι περίπου το 70% αυτών, τις πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση, αποτελεί εύκολη τροφή για τα υπόλοιπα άγρια ζώα του δάσους, ενώ το 30% σίγουρο θήραμα για τους κυνηγούς.  Έτσι όχι μόνο δεν προσφέρουν στον εμπλουτισμό της βιοκοινότητας, αλλά αντίθετα μερικές φορές, όταν τα εκτρεφόμενα είδη προέρχονται από άλλες περιοχές, μπορούν να διαταράξουν την οικολογική ισορροπία του δάσους. Πολλά τέτοια προβλήματα παρουσιάζονται και με τον εμπλουτισμό σε ψάρια διάφορων ποταμών και λιμνών.

Στη χώρα μας δυστυχώς έχουμε πολλές τέτοιες παρεξηγήσεις. Επίσης πολλοί αυτοπροσδιορίζονται με διάφορους τίτλους, που δεν τους ταιριάζουν. Έτσι είναι πολύ συνηθισμένο κάποιοι να αυτοαποκαλούνται «οικολόγοι», διότι έτσι θεωρούν ότι ανήκουν σε έναν μοντέρνο προοδευτικό πολιτικό χώρο. Άλλοι ονομάζονται «φιλόζωοι» ή «ζωόφιλοι», διότι κατέχουν μέσα σε κλουβιά διάφορα εξωτικά πουλιά ή ερπετά ή ακόμη, για να κάνουν το κέφι τους, φυλακίζουν στα διαμερίσματα διάφορα σκυλάκια, τα οποία όταν τα βαρεθούν τα πετάνε στο δρόμο κ.λ.π.

Ας είμαστε λοιπόν λίγο προσεχτικοί με αυτά που ακούμε και να μην πιστεύουμε τόσο εύκολα, διότι κινδυνεύουμε…   

Η Μετεωρολογία στην υπηρεσία του ανθρώπου

Tο προηγούμενο Σάββατο είχαμε τη μεγάλη χαρά να ακούσουμε τον συμπολίτη μας, καθηγητή Μετεωρολογίας κ. Θεόδωρο Καρακώστα, ο οποίος αποδέχτηκε ευχαρίστως την πρόσκλησή μας για να μιλήσει στο κοινό της Νάουσας, να μας διαφωτίσει σε πολλά θέματα που έχουν σχέση με την επιστήμη του και να ξεκαθαρίσει κάποιες φήμες και ανόητες προκαταλήψεις. Η εκδήλωση είχε

απόλυτη επιτυχία και την παρακολούθησε πλήθος κόσμου, που κατέκλυσε την αίθουσα «Βέτλανς».

Η Μετεωρολογία λοιπόν είναι μια πανάρχαια επιστήμη. Θεμελιωτής της είναι ο μεγάλος Μακεδόνας φιλόσοφος Αριστοτέλης, ο οποίος στα συγγράμματά του «περί μετεώρων» περιγράφει όλα τα μετεωρολογικά φαινόμενα. Σχετικά κείμενα συναντούμε και σε παλαιότερους συγγραφείς, ακόμη και στον Όμηρο και όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε πολλούς ακόμη λαούς, διότι ο καιρός πάντα έπαιζε πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή, στη θρησκεία, στη μυθολογία ακόμη και στην ιστορία.

Οι αρχαίοι μας πρόγονοι απέδιδαν στους θεούς τους πολλά από τα γνωστά μετεωρολογικά φαινόμενα και μάλιστα τους έδιναν και ανάλογους τίτλους, όπως π . χ. ο Δίας ονομάζονταν «νεφεληγερέτης», «υέτιος», αστραπιαίος» κ.λ.π. Στην ελληνική μυθολογία και ιστορία οι άνεμοι έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο, όπως π.χ. πριν την εκστρατεία προς την Τροία, ο Αγαμέμνων αναγκάστηκε να θυσιάσει την Ιφιγένεια για να πνεύσει «ούριος άνεμος». Επίσης σε πολλές θρησκείες συναντούμε κατακλυσμούς, όπως του Νώε.

Ακόμη πολλά επιτεύγματα της επιστήμης και της τεχνολογίας απαιτούσαν γνώσεις μετεωρολογίας, όπως π.χ. ο σχεδιασμός των αεροπλάνων κ.λ.π.

Σήμερα λοιπόν η μετεωρολογία είναι μια εφαρμοσμένη επιστήμη στην υπηρεσία του ανθρώπου. Δεν αρκείται μόνο στην πρόβλεψη του καιρού, ο οποίος ρυθμίζει τις δραστηριότητές μας, την οικονομία και γενικά τη ζωή μας. Η μετεωρολογία με τις γνώσεις βοηθάει στην αντιμετώπιση επικίνδυνων καιρικών φαινομένων. Έτσι σήμερα μπορεί να προβλεφθεί και να αντιμετωπιστεί μια καταστροφική χαλαζόπτωση, η οποία θα φέρει ζημιές στην αγροτική παραγωγή. Ο καθηγητής μας μίλησε για το πρόγραμμα αντιχαλαζικής προστασίας, το οποίο τόσο πολύ βοήθησε την περιοχή μας. Ασφαλώς υπήρξαν και περιπτώσεις στις οποίες δεν ήταν δυνατή η αντιμετώπιση, διότι, όπως γράψαμε πολλές φορές, η δύναμη της φύσης είναι πολύ μεγαλύτερη από την ανθρώπινη δύναμη. Οι πιλότοι των μικρών αεροπλάνων με κίνδυνο τη ζωή τους βομβαρδίζουν τα χαλαζοφόρα νέφη, θρυμματίζουν τους χαλαζοκόκκους και συνήθως τους κάνουν ευεργετική βροχή. Ασφαλώς δεν είναι δυνατόν τα αεροπλάνα αυτά να εξαφανίσουν τα σύννεφά και σίγουρα είναι αφέλεια στερούμενη κάθε επιστημονικής τεκμηρίωσης αυτό που λέχτηκε από κάποιους άσχετους, πριν μερικά χρόνια, ότι τα αεροπλάνα διώχνουν τη βροχή. Όπως είναι αφέλεια και το ότι τα αεροπλάνα μας «ψεκάζουν» με τα καυσαέριά τους.

Ο καθηγητής μας μίλησε και για τη ρύπανση που δεχόμαστε από τα καυσαέρια των εργοστασίων της Πτολεμαΐδας, αλλά και για τις ανεμογεννήτριες, οι οποίες όταν τοποθετηθούν σωστά και λειτουργούν σωστότερα, σίγουρα έχουν όφελος για το περιβάλλον, βοηθώντας στην παραγωγή καθαρής ενέργειας.

Η ομιλία του κ. Θ. Καρακώστα έλυσε λοιπόν πολλές απορίες, ξεκαθάρισε πολλές αμφιβολίες και ασφαλώς μας έδωσε γνώσεις. Ευτυχώς η Νάουσα διαθέτει πολλούς ανθρώπους που θέλουν να προσφέρουν αφιλοκερδώς στην επιστήμη και στον πολιτισμό καθώς και πολλούς που θέλουν να ακούν και να μαθαίνουν… 

Βανουάτου...

Οι πολλές βροχές της τελευταίας χρονιάς, που συνεχίζονται χωρίς σταμάτημα, μπορεί να έλυσαν το πρόβλημα ύδρευσης της πρωτεύουσας και άλλων πόλεων, όμως σίγουρα δεν είναι κάτι το φυσιολογικό. Αυτές μαζί με πολλά ακόμη έντονα καιρικά φαινόμενα  δυστυχώς επιβεβαιώνουν τις «υποψίες» μας για την αλλαγή του κλίματος. Ο συμπατριώτης μας καθηγητής της Μετεωρολογίας κ.

Θόδωρος Καρακώστας απόψε θα μας μιλήσει αναλυτικά και θα μας δώσει τις επιστημονικές του αναλύσεις. Εμείς στο σημερινό μας σημείωμα παίρνοντας αφορμή από τις πρόσφατες καταστροφές στα νησιά Βανουάτου, θα αναφερθούμε στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, το οποίο καθημερινά διογκώνεται και όλο και περισσότερο φαίνονται οι συνέπειές του πάνω στο κλίμα, αλλά και στη γεωμορφολογία του πλανήτη μας.

Το Βανουάτου λοιπόν είναι ένα πανέμορφο τροπικό νησιωτικό κράτος του Νότιου Ειρηνικού ωκεανού. Αποτελείται από 80 μεγάλα νησιά με συνολική έκταση περίπου 12.000 τ.χ. και πληθυσμό γύρω στους 160.000 κατοίκους. Γειτονεύει με άλλα πολλά μικρά νησιωτικά κράτη, όπως το Κιριμπάτι, το Ναουρού, το Τουβαλού κ.λ.π. Κοινό γνώρισμα όλων είναι, εκτός από το πανέμορφο φυσικό περιβάλλον, η γεωλογική τους προέλευση. Όλα αυτά τα νησάκια είναι ηφαιστειακής και κυρίως κοραλλιογενούς προέλευσης. Το μέγιστο υψόμετρο στα περισσότερα από αυτά δεν ξεπερνάει τα 70 μέτρα. Έτσι αυτά μαζί με τις Μαλδίβες και άλλα νησιά του Ινδικού και Ειρηνικού ωκεανού κινδυνεύουν περισσότερο από τις συνέπειες του φαινόμενου του θερμοκηπίου. Κυριολεκτικά κινδυνεύουν με εξαφάνιση, εφόσον η αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας που συντελεί στο λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής και της Ανταρκτικής ανεβάζει την στάθμη της θάλασσας. Η κυβέρνηση των Μαλδίβων καθημερινά κάνει δραματικές εκκλήσεις στον Ο.Η.Ε. για τη σωτηρίας της χώρας της. Ήδη ετοιμάζονται ολόκληροι πληθυσμοί να μεταναστεύσουν. Μέχρι τώρα γνωρίζαμε την οικονομική μετανάστευση ή την πολιτική και θρησκευτική μετανάστευση (πόλεμοι, διωγμοί κ.λ.π.). τώρα προστέθηκε και η περιβαλλοντική μετανάστευση, η οποία οφείλεται στις φυσικές καταστροφές. Ορισμένες από τις καταστροφές αυτές δεν μπορούμε να τις αποφύγουμε, όπως ηφαιστειακές εκρήξεις, σεισμοί κ.λ.π. Υπάρχουν όμως και άλλες που προέρχονται από την ανθρώπινη παρέμβαση στο φυσικό περιβάλλον, όμως η ερημοποίηση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου κ.λ.π.

Η σπατάλη ορυκτών καυσίμων, η οποία έγινε τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με την εξαφάνιση μεγάλων δασικών εκτάσεων πάνω στη γη οδήγησε στη δραματική αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας. Η γη μας μοιάζει πλέον με θερμοκήπιο, στο οποίο συγκρατείται η υπέρυθρη ηλιακή ακτινοβολία με συνέπεια να αυξάνεται η μέση θερμοκρασία, να μεταβάλλεται το κλίμα και έτσι να δημιουργούνται έντονα καιρικά φαινόμενα, όπως ισχυρές βροχοπτώσεις, τυφώνες κ.λ.π. καθώς και το λιώσιμο των πάγων των πολικών περιοχών.

Δυστυχώς παρά τις πολλές διεθνείς διασκέψεις που έγιναν μέχρι σήμερα για τον περιορισμό των ρύπων του θερμοκηπίου, πολλά κράτη εξακολουθούν να αναπτύσσουν ανεξέλεγκτα η βιομηχανία τους συμβάλλοντας σε μεγάλο βαθμό στη διόγκωση του φαινομένου του θερμοκηπίου και γενικά στην καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος. Και επειδή όλοι ζούμε στο κοινό μας σπίτι, στη γη, όλοι υφιστάμεθα τις συνέπειες…

Σχολική βία...

Τ

ην περασμένη Κυριακή το 3^ο Γυμνάσιο μαζί με το 5^ο Δημοτικό Σχολείο της πόλης μας διοργανώσαμε μια ημερίδα με θέμα τη σχολική και ενοοικογενειακή βία. Η ημερίδα σημείωσε μεγάλη επιτυχία, διότι την παρακολούθησε πλήθος κόσμου, γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να ακούσουν και να μάθουν πολλά ενδιαφέροντα πράγματα από ειδικούς και κυρίως να ρωτήσουν και να λύσουν τις απορίες τους. Δυστυχώς η ημερίδα αυτή έγινε ακόμη πιο επίκαιρη, διότι μία ώρα πριν από την έναρξή της είχαμε στα Γιάννινα ένα ακόμη θύμα αυτής της βίας που εδώ και πολλά χρόνια μαστίζει όχι μόνο την ελληνική, αλλά και τη διεθνή

κοινωνία. Ασφαλώς ο Βαγγέλης δεν ήταν το πρώτο θύμα. Στη γειτονική Βέροια πριν μερικά χρόνια είχαμε τον Άλεξ. Επίσης ακόμη πάρα πολλά παιδιά έζησαν δύσκολες καταστάσεις που έμειναν χαραγμένες μέσα τους, αλλά ευτυχώς δεν είχαν τραγική κατάληξη.

Η σχολική βία είναι ένα φαινόμενο, το οποίο ασφαλώς δεν είναι καινούργιο, όμως ίσως σήμερα γίνεται περισσότερο αντιληπτό και εμφανίζεται με διαφορετική μορφή. Είναι ένα φαινόμενο, το οποίο είναι συνέχεια της ενδοοικογενειακής βίας και γενικότερα της βίας που κυριαρχεί στην κοινωνία μας. 

Οπωσδήποτε το βιοτικό επίπεδο των οικογενειών, η οικονομική κατάσταση, οι ενδοοικογενειακές σχέσεις επηρεάζουν τον χαρακτήρα του παιδιού. Κανένα παιδί δεν γεννιέται με βίαια ένστικτα. Η βίαιη συμπεριφορά συνήθως είναι αποτέλεσμα έλλειψης αγάπης ή  λανθασμένης αγάπης εκ μέρους των γονέων, των δασκάλων και γενικότερα της κοινωνίας. Πολλές φορές τα παιδιά αντιδρούν στην έλλειψη πραγματικής αγάπης και στην απόρριψη εκδηλώνοντας βία και μίσος.

Η τιμωρία δεν είναι η λύση για την εξάλειψη του φαινομένου. Πολλές φορές η τιμωρία, κυρίως η άδικη, και η  καταπίεση παράγει πείσμα και το πείσμα φέρνει την εκδίκηση. Για να καταργήσουμε τη βία πρέπει να δείξουμε στο παιδί αγάπη και σεβασμό.

Σε ένα επεισόδιο σχολικής βίας το πρόβλημα υπάρχει όχι μόνο στο θύμα, αλλά ίσως και περισσότερο στο θύτη.

Ευθύνη για τη σχολική βία έχουν οι γονείς, οι δάσκαλοι, η κοινωνία, οι νέες τεχνολογίες (κινητά τηλέφωνα, διαδίκτυο κ.λ.π.)

Ο χαρακτήρας ενός παιδιού διαμορφώνεται μέσα στα πρώτα 5 χρόνια τα ζωής του. Οι γονείς δεν ξεπληρώνουν τις υποχρεώσεις που έχουν απέναντι στο παιδί τους παρέχοντας χρήματα, όλες τις ανέσεις ή κάνοντας όλα τα χατίρια του. Ο γονιός πρέπει καθημερινά να αφιερώνει πολλές ώρες για να συζητά με το παιδί του φιλικά όλα τα προβλήματά του και να το συμβουλεύει. Ας αφήσουμε για λίγο τις πολλές υποχρεώσεις και την καριέρα μας και ας καθίσουμε όσο το δυνατό περισσότερο και οι δυο γονείς μαζί με το παιδί μας. Επίσης οι διαφορές που τυχόν υπάρχουν ανάμεσα στο ανδρόγυνο ας μείνουν μακριά από τα παιδιά. Το παιδί αναπτύσσεται σωστά, όταν ζει μέσα σε ένα ήρεμο οικογενειακό περιβάλλον.

Επίσης οι δάσκαλοι ας μη διδάξουν μερικά κεφάλαια από τα μαθήματά τους και ας αφιερώσουν λίγες ώρες συζητώντας με τα παιδιά τα προβλήματά τους. Να διδάξουμε και να συμβουλέψουμε  τα παιδιά μας πώς να χειρίζονται τις νέες τεχνολογίες. Ας τους τονίσουμε την προσοχή στη χρήση του διαδικτύου και κυρίως των λεγόμενων κοινωνικών δικτύων.

Ας προσπαθήσουμε να  φτιάξουμε ένα σχολείο φιλικό στα παιδιά, ένα σχολείο που θα τους δίνει τη δυνατότητα να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους, να καλλιεργούν τις δεξιότητές τους και μέσα από το διάλογο να επιλύουν τις όποιες διαφορές τους. Ας προσπαθήσουμε να γίνουμε φίλοι με τους μαθητές μας και συνεργάτες με τους γονείς. Η συνεργασία με τους γονείς και η συζήτηση με τα παιδιά μπορούν να λύσουν πολλά προβλήματα.