Βότανα του Βερμίου: 50. Βίνκα

Σίγουρα ελάχιστοι γνωρίζουν ποιο φυτό είναι η βίνκα, ίσως οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν ούτε με την κοινή ονομασία «αγριολίτσα». Και όμως το αγριολούλουδο – βότανο που θα μας απασχολήσει στο σημερινό σημείωμά μας  είναι αρκετά γνωστό. Το γνωρίζουμε περισσότερο σαν λουλούδι που ομορφαίνει τους κήπους μας και μάλλον δεν ξέρουμε ότι είναι και αυτοφυές αγριολούλουδο. Όμως

εάν κάνουμε μια στάση στο δρόμο που πηγαίνει προς το Γιαννακοχώρι θα το βρούμε στις παρυφές του δρόμου μαζί με το θυμάρι και με άλλα πολλά όμορφα αγριολούλουδα και φαρμακευτικά βότανα που διαθέτει το βουνό μας. 

Η Βίνκα λοιπόν ή Βίγκα φυτρώνει στο Βέρμιο και σε ολόκληρη σχεδόν την Ελλάδα και συναντάται σε τρία είδη,  τη μεγάλη Βίνκα (Vinca major), τη μικρή Βίνκα (Vinca minor) και την ποώδη ή αγριολίτσα ή αγριολίζα. Ανήκει στην οικογένεια Αποκυνίδες (Apocynaceae) μαζί με την πικροδάφνη, με την οποία εξάλλου μοιάζει πάρα πολύ στο σχήμα των ανθέων. Τα άνθη της έχουν χρώμα ανοιχτό μπλε. Φέρουν κάλυκα χωρισμένο σε πέντε στενούς λοβούς και στεφάνη με πέντε πέταλα που ξεκινούν από ένα σωλήνα. Ανθίζει τον Μάρτιο – Ιούνιο. Ο βλαστός της είναι αρκετά μακρύς, μέχρι 2 μέτρα και έρπει στο έδαφος. Από αυτόν βγαίνουν μικρότερα κλαδιά και γυαλιστερά ωοειδή φύλλα με μήκος περίπου τα 3 – 4 εκατοστά.

Η Βίνκα είναι φαρμακευτικό βότανο, γνωστό από την αρχαιότητα. Μάλιστα ο μεγάλος Διοσκουρίδης το χρησιμοποιούσε για τη θεραπεία της δυσεντερίας και της διάρροιας. Περιέχει πολύτιμες χημικές ουσίες, όπως τανίνες, βιταμίνη C και πολλά αλκαλοειδή. Κυρίως χρησιμοποιούνται τα φύλλα και οι βλαστοί του αποξηραμένοι πάντα σε σκιερά μέρη. Έχουν ιδιότητες αιμοστατικές και αντισηπτικές, γιαυτό χρησιμοποιούνται με τη μορφή αφεψήματος για πλύσεις πληγών του στόματος, για την αντιμετώπιση της ρινορραγίας κ.λ.π. Ορισμένοι υποστηρίζουν επίσης ότι η βίνκα βοηθάει, στην ρύθμιση της πίεσης, ακόμη και στον πονόδοντο. Ασφαλώς πριν τη χρησιμοποιήσουμε καλά θα κάνουμε να ρωτήσουμε κάποιον γιατρό ή άλλον ειδικό, διότι ορισμένα συστατικά του φυτού έχουν τοξικές ιδιότητες.

Η βίνκα καλλιεργείται με πολλές παραλλαγές σαν διακοσμητικό φυτό για να στολίζει τους κήπους. Είναι ανθεκτική και αντέχει στην ξηρασία. Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν επίσης στην οινοποιία και στη βυρσοδεψία.

Εκλογές και Ημέρα Περιβάλλοντος

Τελείωσαν λοιπόν και οι φετινές εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης και τώρα που ηρέμησαν τα πράγματα καιρός είναι να κάνουμε και το δικό μας σχολιασμό. Και φέτος όπως φάνηκε η προεκλογική περίοδος είχε πολλά που θύμιζαν τις προηγούμενες εκλογές και μάλιστα σε πολλά σημεία μας θύμισαν πολύ παλιές καταστάσεις. Ίσως διότι οι αυτοδιοικητικές εκλογές έγιναν μαζί με τις Ευρωεκλογές, ίσως διότι τα πολιτικά κόμματα έδωσαν σ’ αυτές πολιτική διάσταση και ήθελαν να «μετρήσουν τα κουκιά τους».

Η διαφορά των πρόσφατων εκλογών από τις παλιές ήταν ότι, τουλάχιστον στον τόπο μας, διατηρήθηκε το καλό πολιτικό κλίμα και οι υποψήφιοι δεν επέλεξαν ακρότητες και χτυπήματα «κάτω από τη μέση». Ασφαλώς, όπως συμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις ακούσαμε πολλά μεγάλα λόγια και επιβεβαιώθηκαν οι παροιμίες που λένε: «όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι», «έξω απ’ τον χορό πολλά τραγούδια λένε», «όποιος θέλει τα πολλά χάνει και τα λίγα» κ.λ.π, κ.λ.π.

Εκείνο πάντως που έκανε εντύπωση και μας γύρισε πολλά χρόνια πίσω ήταν η μεγάλη σπατάλη που έγινε όχι μόνο από τους συνδυασμούς, αλλά και από μεμονωμένους υποψήφιους στις προεκλογικές δαπάνες και κυρίως στα διαφημιστικά φυλλάδια. Δεν φτάνει που στις ευρωεκλογές συμμετείχαν πάνω από 40 συνδυασμοί με συνέπεια να τυπώνονται και μετά να πετιούνται στα σκουπίδια εκατομμύρια ψηφοδέλτια, αλλά επίσης κάθε ώρα βλέπαμε στις εισόδους των σπιτιών και στους δρόμους πεταμένα πολυτελή διαφημιστικά έντυπα, ψηφοδέλτια και κάθε είδους άχρηστα χαρτιά. Φαίνεται ότι οι φίλοι μας υποψήφιοι νόμιζαν ότι έτσι θα προσελκύσουν ψηφοφόρους. Όμως η πόλη μας είναι μικρή και δόξα τω Θεώ λίγο πολύ όλοι είμαστε γνωστοί και οι πολλές διαφημίσεις μόνο κακό κάνουν στη τσέπη  και κυρίως στο περιβάλλον. Ακόμη και κάποιοι που στην αρχή έδειξαν να αντιστέκονται στην προεκλογική ρύπανση, τελικά και αυτοί ακολούθησαν το ρεύμα.

Όλα αυτά εκτός των άλλων άσχημων εντυπώσεων, δημιούργησαν και ένα κλίμα δυσπιστίας εκ μέρους των δημοτών, οι οποίοι εύλογα διερωτώνται: «πώς είναι δυνατόν αυτοί που μας μιλούν για περιορισμό και σωστή διαχείριση των σκουπιδιών, για προστασία του περιβάλλοντος κ.λ.π., οι ίδιοι να ρυπαίνουν με τον χειρότερο τρόπο;».

Τις μέρες αυτές γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος. Όπως πληροφορηθήκαμε με την ευκαιρία της Ημέρας αυτής, και φέτος ο Δήμος μας διοργανώνει εθελοντικό καθαρισμό και άλλες δραστηριότητες. Συνήθως στις δραστηριότητες αυτές κάθε χρόνο συμμετέχουν όλο και λιγότεροι, συνήθως οι ίδιοι δημότες, που ορισμένοι τους χαρακτηρίζουν  γραφικούς, υπάρχουν και μερικοί που το κάνουν για δημοσιότητα και όπως πάντα πρωταγωνιστούν οι μικροί μαθητές με τους δασκάλους τους. Φέτος λοιπόν θα ήταν καλό στις εκδηλώσεις αυτές και προπάντων στον εθελοντικό καθαρισμό της πόλης να δώσουν το έντονο παρόν οι απερχόμενοι και οι νέοι δημοτικοί σύμβουλοι. Έτσι θα αποδείξουν έμπρακτα το ενδιαφέρον τους για το περιβάλλον και την πόλη μας και θα ξεπλύνουν τις προεκλογικές τους οικολογικές αμαρτίες.    

Βότανα του Βερμίου: 49. Θυμάρι

Μπορεί οι πολλές βροχές να μας χάλασαν λίγο τα πασχαλινά μας προγράμματα, μπορεί να έβαλαν σε περισσότερους κόπους τους αγρότες μας, όμως βοήθησαν να πρασινίσει για τα καλά το βουνό και

γενικά η φύση μας. Κάνοντας μια βόλτα στο Βέρμιο και στον κάμπο μας απολαμβάνουμε τον καθαρό αέρα, τα υπέροχα τοπία, τα πανέμορφα αγριολούλουδα με τις θεσπέσιες μυρουδιές τους. Μάλιστα σχετικά νωρίς άνθισε και το θυμάρι και η μυρουδιά του κοντά στις πηγές του Αι Νικόλα, στο δρόμο προς το Ροδοχώρι και σε πολλά ακόμη σημεία του βουνού μας στην κυριολεξία «σπάει» τις μύτες.

Το θυμάρι λοιπόν είναι ένα μικρό ποώδες φυτό γνωστό με το επιστημονικό όνομα Θύμος ο κοινός (Thymus vulgaris) και ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών (Labiatae). Είναι γνωστό και με τα ονόματα θρούμπι, σμάρι κ.λ.π. Υπάρχουν ακόμη πολλά είδη θυμαριού που διαφέρουν στο μέγεθος, στο σχήμα των φύλλων και των λουλουδιών και κυρίως στην οσμή. Περισσότερο μυρίζουν αυτά που φυτρώνουν σε ξηρά κλίματα. Διότι ακόμη και στις Βόρειες ευρωπαϊκές χώρες θα συναντήσουμε θυμάρι, όμως η μυρουδιά του δεν έχει καμιά σχέση με το δικό μας.

Το θυμάρι λοιπόν φυτρώνει σε ξηρά και πετρώδη εδάφη. Το ύψος του μπορεί να φθάσει στα 15 εκατοστά. Έχει απλό βλαστό και τα φύλλα του είναι μικρά, λογχοειδή με χνούδι στην κάτω επιφάνεια. Τα άνθη του βγαίνουν πολλά μαζί σαν μικρή φούντα, είναι μικροσκοπικά σωληνοειδή. Φύλλα και άνθη περιέχουν αιθέρια έλαια και αναδύουν τη γνωστή οσμή. Ανθίζει την άνοιξη και το καλοκαίρι, συνήθως από τον Μάιο μέχρι τον Ιούλιο.

Το θυμάρι χρησιμοποιείται σαν φαρμακευτικό βότανο, λόγω των πολλών χημικών ουσιών που περιέχει, όπως θυμόλη, καρβακρόλη, λιναλόλη, κυμόλη, τανίνες, σαπωνίνες κ.λ.π. Χρησιμοποιούνται τα φύλλα και τα άνθη σε μορφή αιθέριου ελαίου, εγχύματος ή σιροπιού. Το θυμάρι έχει ιδιότητες χωνευτικές, ηρεμιστικές, αντισπασμωδικές, αντιβακτηριακές, αντιμυκητιακές, διουρητικές, ανθελμινθικές, αποχρεμπτικές κ.λ.π. Χρησιμοποιείται σαν επουλωτικό για πληγές του στόματος ή για προβλήματα του ουροποιητικού και του αναπαραγωγικού συστήματος. Επίσης είναι πολύ καλό για τον πονόλαιμο, το βήχα, τη γρίπη και τα κρυολογήματα. Ακόμη ένα μπάνιο με αιθέριο έλαιο θυμαριού τονώνει, ξεκουράζει και καταπραΰνει τους πόνους από τους ρευματισμούς. Το αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται και για μασάζ, όμως χρειάζεται προσοχή, διότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βλάψει, γιαυτό πάντα ακολουθούμε τις οδηγίες ειδικών.

Ασφαλώς όλοι γνωρίζουμε ότι το θυμάρι χρησιμοποιείται στη μαγειρική για να νοστιμίζει τα ψητά, κυρίως ψάρια και άλλα φαγητά. Επίσης αποτελεί σπουδαία τροφή για τα ζώα και είναι ένα από τα καλύτερα μελισσοκομικά φυτά. Εξάλλου είναι γνωστό το θυμαρίσιο μέλι για την εξαιρετική ποιότητά του. Τέλος μια γλάστρα με θυμάρι στο μπαλκόνι το καλοκαίρι βοηθάει μαζί με τον βασιλικό στην απομάκρυνση των ενοχλητικών κουνουπιών.  

Βότανα του Βερμίου: 48. Αγγελική

Η Αγγελική είναι ένα όμορφο βότανο, που αυτή την εποχή φυτρώνει σιγά – σιγά δίπλα από τις πηγές, στα ρυάκια και γενικά στα υγρά και σκιερά  μέρη του βουνού μας. Θα τη συναντήσουμε επίσης στις αυλές των σπιτιών των ορεινών οικισμών. Φυτρώνει σε ολόκληρο του Βόρειο ημισφαίριο, στη Νότια Ευρώπη σε περιοχές με σχετικά μεγάλο υψόμετρο και στη Βόρεια Ευρώπη, δηλαδή σε περιοχές με

μεγάλο γεωγραφικό πλάτος. Μάλιστα τη συναντήσαμε άφθονη ακόμη και στην Ισλανδία.

Η Αγγελική λοιπόν είναι ένα ποώδες φυτό γνωστό με το επιστημονικό όνομα Αγγελική η άγρια ή δασική (Angelica silvestris), Υπάρχει και σε άλλα είδη με γνωστότερη την Αγγελική την αρχαγγελική (Angelica archangelica). Ανήκει στην οικογένεια των Σκιαδανθών ή Σκιαδιοφόρων (Umbelliferacea) μαζί με το καρώτο, το σέλινο, το κώνειο κ.λ.π. Το ύψος της μπορεί να περάσει το ένα μέτρο. Έχει χοντρή πασαλώδη ρίζα, κυλινδρικό κούφιο βλαστό, από τον οποίο βγαίνουν μεγάλα σύνθετα αντικριστά φύλλα με πριονωτή περιφέρεια και χνουδωτά στο κάτω μέρος τους. Ανθίζει το καλοκαίρι με άνθη άσπρα ή πρασινωπά και σπάνια ροζ (ανάλογα το είδος) σε ταξιανθίες με περισσότερα από 10 άνθη που μοιάζουν με ομπρέλες (σκιάδια). Οι καρποί της είναι μακρουλοί και χνουδωτοί.

Η Αγγελική είναι γνωστή από την αρχαιότητα χάρη στις πολλές ιαματικές ιδιότητές της. Πήρε το όνομά της τον Μεσαίωνα από τον άγγελο που την παρέδωσε σε καλόγερο για το γιάτρεμα της πανούκλας. Περιέχει πολύτιμες χημικές ουσίες, όπως κουμαρίνες, ρητίνες, πτητικά έλαια, άμυλο, οξέα, σάκχαρα, τανίνες κ.λ.π. Χρησιμοποιούνται οι ρίζες, τα φύλλα, τα κοτσάνια και οι σπόροι. Τα κοτσάνια και τα φύλλα έχουν γλυκιά γεύση και στη Β. Ευρώπη χρησιμοποιούνται στη μαγειρική και στη ζαχαροπλαστική. Στην ιατρική χρησιμοποιείται σαν διεγερτικό της όρεξης, σαν τονωτικό, αποχρεμπτικό, ηρεμιστικό, χωνευτικό, κατά της δυσπεψίας, για την αναιμία, τη θεραπεία παθήσεων του αναπνευστικού (κρυολόγημα, βήχας, βρογχίτιδα, άσθμα κ.λ.π.). Σε εξωτερική χρήση χρησιμοποιείται σε εντριβές για την αρθρίτιδα, ρευματισμούς, δερματοπάθειες κ.λ.π. Επίσης έχει αντιμικροβιακές, ατισηπτικές και αντιμυκητιακές ιδιότητες. Θεραπεύει λοιμώξεις του ουροποιητικού, είναι διουρητικό και βοηθάει στα προβλήματα περιόδου.

Οι σπόροι από μερικά είδη Αγγελικής χρησιμοποιούνται στην αρωματοποιία και την ποτοποιία χάρη στα αιθέρια έλαια που περιέχουν.

Με το όνομα Αγγελική είναι γνωστοί και κάποιοι θάμνοι, που χρησιμοποιούνται σαν καλλωπιστικά φυτά σε πάρκα, όμως αυτοί είναι εντελώς διαφορετικοί σε μέγεθος και μορφή και ανήκουν σε άλλη οικογένεια. Επίσης στο βουνό φυτρώνουν και πολλά ακόμη είδη που ανήκουν στην ίδια οικογένεια με την Αγγελική και ίσως μοιάζουν μ’ αυτή, αλλά μπορεί να είναι δηλητηριώδη, όπως π.χ. το κώνειο. Γιαυτό, όπως γράφουμε πάντα, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή τόσο στη συλλογή, όσο και στη χρήση των βοτάνων, διότι πολλές φορές αντί να μας κάνουν καλό μπορούν να μας βλάψουν… 

Καθαρή ενέργεια: Ναι, αλλά...

Πολλές φορές μέσα από  τη στήλη μας, στα τελευταία 22 χρόνια, ασχοληθήκαμε με τις ήπιες μορφές ενέργειας. Γράψαμε τα πλεονεκτήματα για το περιβάλλον που προσφέρει η χρήση της καθαρής και ανανεώσιμης ενέργειας σε σχέση με τις ρυπογόνες μορφές, όπως π.χ. τα ορυκτά καύσιμα. Όμως παράλληλα πάντα επισημαίνουμε χωρίς ακρότητες και μερικές αρνητικές συνέπειες από την κακή χρήση των ανανεώσιμων  πηγών ενέργειας. Σήμερα επανερχόμαστε στο θέμα αυτό, λόγω

επικαιρότητας, εξαιτίας της προγραμματισμένης εγκατάστασης αιολικού πάρκου στο Βέρμιό μας.

Πριν λίγες μέρες λοιπόν παρευρεθήκαμε μαζί με δυστυχώς λίγους ακόμη συμπολίτες μας σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην πόλη μας από φορείς και κινήματα που τάσσονται κατά της εγκατάστασης ανεμογενητριών στο βουνό μας.  Ήταν πολύ ενδιαφέροντα αυτά που ακούσαμε και είδαμε στο βίντεο που προβλήθηκε, σε σημείο μάλιστα να αγανακτούμε για την εκμετάλλευση του ορυκτού και ενεργειακού πλούτου της πατρίδας μας σε βάρος του φυσικού μας περιβάλλοντος και γενικά του ελληνικού λαού. Το ίδιο βράδυ επιστρέφοντας στο σπίτι είδα στο mail μου ακόμη ένα κείμενο διαμαρτυρίας με πρόσκληση για συγκέντρωση υπογραφών ενάντια στη χρήση των λιγνιτών στη γειτονική Πτολεμαΐδα, όπου τα ατμοηλεκτρικά  εργοστάσια της  ΔΕΗ εδώ και χρόνια ρυπαίνουν επικίνδυνα τον αέρα μας και τα εδάφη. Την επόμενη μέρα κυκλοφορώντας στον κάμπο της Ημαθίας είδα εύφορα και γόνιμα χωράφια να μην ευωδιάζουν με τις ολάνθιστες ροδακινιές, αλλά να είναι σπαρμένα με ηλιακούς συλλέκτες. Τότε θυμήθηκα την περσινή εκδρομή μας στη Θράκη, τέτοια εποχή, όπου στον κάμπο της αντικρίσαμε τεράστιες εκτάσεις σπαρμένες με «αγριόχορτα». Τελικά δεν ήταν αγριόχορτα, παρά αγριοκράμβη και άλλα φυτά προορισμένα για βιοντίζελ. Ο νους εκείνη τη στιγμή πήγε στην Κρήτη, όπου πάνω στα βουνά δεσπόζουν οι ανεμογενήτριες και στην παραλία της μεγάλης πόλης τα φουγάρα με τον μαύρο καπνό από το θερμοηλεκτρικό  εργοστάσιο που λειτουργεί με πετρέλαιο. Μετά από όλα αυτά τίθεται το ερώτημα: θέλουμε ενέργεια που προέρχεται από την καύση του ακριβού πετρελαίου και του φθηνού λιγνίτη με τα θανατηφόρα καυσαέριά τους ή θέλουμε ενέργεια από τα φυτά, από το νερό, τον αέρα και τον ήλιο, που δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον; Η απάντηση δεν είναι καθόλου εύκολη.

Ασφαλώς δεν μπορούμε να επιβαρύνουμε την ατμόσφαιρα με ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, ενισχύοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου με τις ολέθριες συνέπειές του στο κλίμα της γης, δεν μπορούμε να δηλητηριάζουμε τον αέρα που αναπνέουμε με τα καυσαέρια των εργοστασίων που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα. Όμως και οι καθαρές πηγές ενέργειας πολλές φορές εξυπηρετούν περισσότερο το οικονομικό κέρδος του ιδιοκτήτη τους παρά το κέρδος για το φυσικό περιβάλλον και τον άνθρωπο. Διότι όταν μια ανεμογενήτρια για την κατασκευή της χρειάζεται μεγάλη ποσότητα μεταλλεύματος και δαπάνη ενέργειας, η οποία ίσως δεν καλυφθεί από την παραγωγή της. Εάν για την εγκατάστασή της χρειάζεται να γίνουν νέοι δασικοί δρόμοι, οι οποίοι θα καταστρέψουν μοναδικά δάση. Εάν για τη λειτουργία της απαιτούνται χιλιάδες τόνοι πολύτιμου νερού. Εάν η λειτουργία της δημιουργεί ενόχληση σε σπάνια πουλιά και άλλους οργανισμούς των βουνών μας. Όταν ο χρόνος ζωής της είναι περιορισμένος και σε λίγα χρόνια θα αποτελεί ένα ακόμη γιγαντιαίο σκουπίδι. Τότε συγνώμη αλλά δεν θα πάρουμε…

Το ίδιο συμβαίνει και με τις εγκαταστάσεις των φωτοβολταϊκών. Όταν χρησιμοποιούνται γόνιμα εδάφη, από τα ελάχιστα που έχουμε στη χώρα μας, για τις εγκαταστάσεις τους, τότε μπορεί να έχουμε μείωση της παραγωγής, αύξηση των τιμών των αγροτικών προϊόντων, που τελικά μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες εξαρτήσεις. Το ίδιο συμβαίνει και με τις καλλιέργειες ενεργειακών φυτών.

Στα μέρη μας έχουμε το θείο δώρο του νερού, το οποίο επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή καθαρής ενέργειας. Όμως αν ξεκινήσουν να κατασκευάζονται οπουδήποτε φράγματα, αυτό μπορεί να οδηγήσει στην αλλοίωση του φυσικού τοπίου, στην ξήρανση ποταμών με ολέθριες συνέπειες στους οργανισμούς που ζουν εκεί καθώς και στην άρδευση των καλλιεργειών.  

Για να λυθεί λοιπόν το πρόβλημα της ενέργειας θα πρέπει πρώτα να περιορίσουμε τη σπατάλη της, ελαττώνοντας τις άσκοπες μετακινήσεις μας με το αυτοκίνητο και να χρησιμοποιούμε στο σπίτι μη ενεργοβόρες συσκευές, κυρίως για τη θέρμανσή μας. Δεν χρειάζεται το χειμώνα να έχουμε 30 βαθμούς θερμοκρασία στο σπίτι μας, πιο υγιεινά ζούμε με τους 21. Ας φροντίσουμε περισσότερο τη θερμομόνωση των σπιτιών μας. Έτσι περιορίζουμε σε μεγάλο βαθμό την κατανάλωση ενέργειας. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις ήπιες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τον ήλιο, το νερό και τον αέρα, όμως με προσοχή, χωρίς να κάνουμε κακό στο φυσικό μας περιβάλλον. Δεν ταιριάζουν στα δάση οι ανεμογενήτριες, δεν ταιριάζουν στα εύφορα χωράφια τα φωτοβολταϊκά. Ας τα βάλουμε στις στέγες των σπιτιών και των βιομηχανιών.

Κάποιοι συμπολίτες μας, που μάλλον δεν διαβάζουν τη στήλη μας, παρά μόνο ίσως τους τίτλους της τελευταίας χρονιάς, με το αφιέρωμά μας στα βότανα του Βερμίου, μας κατηγόρησαν γιατί «γράφουμε μόνο για τα λουλουδάκια». Τους θυμίζουμε λοιπόν ότι στα 22 χρόνια των «Οικολογικών» γράψαμε πάνω από 50 φορές για τις πηγές ενέργειας και ότι ακόμη τα «λουλουδάκια» δείχνουν τη μοναδική βιοποικιλότητα του βουνού μας, που πρέπει πάσει θυσία να προστατέψουμε. Στο επόμενο σημείωμά μας θα επανέλθουμε στα «λουλουδάκια»…

Ο πράσινος καταναλωτής

Σήμερα γιορτάζουμε την «Ημέρα του καταναλωτή», μια μέρα που για εμάς είναι ευκαιρία να κάνουμε ένα διάλειμμα στο ταξίδι μας στο ανοιξιάτικο καταπράσινο Βέρμιο και να ασχοληθούμε με την κατανάλωση, ένα θέμα που έχει στις μέρες μας τεράστια οικονομική, κοινωνική και οπωσδήποτε

περιβαλλοντική και οικολογική σημασία.

Όπως κάθε χρόνο τέτοια μέρα, έτσι και σήμερα θα παρακολουθήσουμε στην τηλεόραση εκπομπές, όπου ειδικοί θα μας μιλούν για τη σωστή συμπεριφορά του καταναλωτή και τη μεγάλη σημασία του καταναλωτικού κινήματος. Όμως συνήθως πολλοί από αυτούς τους ομιλητές παραλείπουν να αναφερθούν στο κεφάλαιο «πράσινος καταναλωτής», δηλαδή στον καταναλωτή που εκτός των άλλων, προσέχει και το φυσικό μας περιβάλλον. Τι σημαίνει αυτό; Η απάντηση είναι πολύ απλή και την παίρνουμε αμέσως, ρίχνοντας μια τυχαία ματιά σε έναν τυχαίο σκουπιδοτενεκέ. Εκεί μέσα λοιπόν θα βρούμε του κόσμου τα χαρτιά, τα πλαστικά, τα τενεκεδάκια, τα μπουκάλια και κάθε είδους συσκευασίες, πράγματα άχρηστα, πράγματα που προορίζονται για τον σκουπιδοτενεκέ, πράγματα που επιβαρύνουν τις πολύπαθες χωματερές, πράγματα που ρυπαίνουν επικίνδυνα το φυσικό περιβάλλον, πράγματα που καλύπτουν έντεχνα το αμφιβόλου ποιότητας περιεχόμενο, πράγματα που τα πληρώνουμε για να τα πετάμε. Πρώτη συμβουλή λοιπόν πρέπει να είναι: «Αποφεύγουμε τις πολλές και περιττές συσκευασίες». Αποφεύγουμε κυρίως τα πλαστικά, διότι κατασκευάζονται από πολύτιμες και υπό εξαφάνιση πρώτες ύλες (π.χ. πετρέλαιο), δεν βιοαποικοδομούνται και ρυπαίνουν  για εκατοντάδες χρόνια το φυσικό μας περιβάλλον, η δε καύση τους εκπέμπει διοξίνες και άλλα καρκινογόνα καυσαέρια. Επίσης ο σωστός καταναλωτής ρίχνει όλες τις συσκευασίες στο κάδο ανακύκλωσης.

Δυστυχώς το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στη συσκευασία. Σε πολλά μεταποιημένα προϊόντα ο κίνδυνος βρίσκεται μέσα στο ίδιο το προϊόν. Εκατοντάδες χημικές ουσίες προστίθενται στα τρόφιμα για να τα κάνουν πιο όμορφα, πιο εύγευστα, πιο μυρωδάτα, πιο ελκυστικά. Οι διάφορες γεύσεις φρούτων που υπάρχουν στις καραμέλες, μαστίχες και άλλα γλυκίσματα, συνήθως δεν είναι τίποτε άλλο παρά χημικά πρόσθετα. Πρόκειται για πολύπλοκες οργανικές χημικές ενώσεις με ιδιαίτερα δύσκολα ονόματα, γιαυτό τα τελευταία χρόνια αναφέρονται με τους κωδικούς Ε (έψιλον). Σε έρευνες που έγιναν διαπιστώθηκε ότι πολλά από αυτά τα Ε είναι επικίνδυνα για την υγεία του καταναλωτή και πολλά προϊόντα αποσύρθηκαν από την αγορά. Τέτοια λοιπόν επικίνδυνα χημικά είναι τα Ε, που χρησιμοποιούνται σαν χρώματα, συντηρητικά, διογκωτικά, αρώματα κ.λ.π. Δεύτερη συμβουλή λοιπόν: «Πριν αγοράσουμε ένα μεταποιημένο προϊόν διαβάσουμε τη σύνθεσή του και αποφεύγουμε τα πολλά Ε». Προτιμούμε τα νωπά προϊόντα.

Όμως πολλές φορές και τα νωπά προϊόντα κρύβουν κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Δεν είναι λίγες οι φορές που αγοράζουμε φρούτα, που μυρίζουν σε φυτοφάρμακο ή είναι λουσμένα σε χημικές ουσίες, για να γυαλίζουν και να συντηρούνται περισσότερες μέρες. Και στην αγορά νωπών φρούτων και λαχανικών δεν πρέπει να μας επηρεάζει η εμφάνιση. Διότι συνήθως τα όμορφα και μεγάλα φρούτα, τα τεράστια και τρυφερά λαχανικά κρύβουν μέσα τους πολλά ραντίσματα και άφθονα λιπάσματα. Αυτά τα φρούτα και τα λαχανικά μπορεί να φαίνονται όμορφα, όμως συνήθως είναι άγευστα. Τρίτη συμβουλή λοιπόν: «Μην παρασυρόμαστε από την εμφάνιση των νωπών φρούτων και λαχανικών».

Εκτός από τα παραπάνω, τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν και άλλες απειλές για τον καταναλωτή. Πρόκειται για τα γενετικά τροποποιημένα φυτά και ζώα, τα οποία μπορεί να είναι πιο ανθεκτικά σε ασθένειες και πιο παραγωγικά, όμως δεν γνωρίζουμε τι μας κρύβουν για το μέλλον. Το σίγουρο είναι ότι θα προκαλέσουν μια ακόμη ζημιά στην οικολογική ισορροπία του γήινου οικοσυστήματος.

Ας αγοράζουμε όσο μπορούμε από γνωστούς παραγωγούς αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Και επειδή στην πόλη μας έχουμε πολλούς γεωργούς και κτηνοτρόφους, καλό θα ήταν και οι ίδιοι να είναι λίγο πιο φειδωλοί στη χρήση των παρασιτοκτόνων, των ζιζανιοκτόνων, των λιπασμάτων, των αντιβιοτικών κ.λ.π.

Πριν μερικά χρόνια εμφανίστηκαν και στη χώρα μας πολλές, πάμπολλες καταναλωτικές οργανώσεις, οι οποίες υποτίθεται σκοπό είχαν την ευαισθητοποίηση του κόσμου πάνω σε θέματα κατανάλωσης, την προστασία των καταναλωτών και γενικά τη δημιουργία ενός καταναλωτικού κινήματος, το οποίο μπορεί να έχει μεγάλη δύναμη και να πετύχει πάρα πολλά πράγματα σχετικά με τις τιμές και την ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών. Δυστυχώς και στο θέμα αυτό αποδείχτηκε τελικά ότι οι περισσότερες από αυτές τις οργανώσεις ενδιαφέρονταν μόνο για τις επιδοτήσεις παρά για την προσφορά τους στην κοινωνία. Έτσι επιβίωσαν ελάχιστες, με σημαντική προσφορά. Στο σημείο αυτό πρέπει να συγχαρούμε την τοπική μας καταναλωτική οργάνωση, η οποία έχει κάνει αξιόλογες δράσεις. Γιαυτό πρέπει να τη στηρίξουμε και να συμμετέχουμε ενεργά όσο το δυνατόν περισσότεροι.

Ας προσπαθήσουμε να γίνουμε ενεργοί πολίτες και ενεργοί και απαιτητικοί καταναλωτές, διότι έτσι θα εξασφαλίσουμε την υγεία, τη δική μας και των παιδιών μας, θα βοηθήσουμε στον αγώνα για ένα καθαρό περιβάλλον και οπωσδήποτε θα βελτιώσουμε τα οικονομικά μας.

Βότανα του Βερμίου: 47. Καπνόχορτο

Δεν είναι λίγα τα βότανα και τα αγριολούλουδα, που τα συναντούμε σχεδόν σε κάθε βήμα μας, τα προσπερνάμε και δεν τα δίνουμε σημασία. Όμως αν τα πλησιάσουμε και τα δούμε από κοντά, θα

ανακαλύψουμε ότι είναι πανέμορφα. Αυτό γίνεται και με το καπνόχορτο, ένα μικρό, τρυφερό, ξεχωριστής ομορφιάς αγριολούλουδο, το οποίο μάλιστα έχει πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες. Φυτρώνει  στο βουνό μας καθώς και στις παρυφές της πόλης, στα πρανή των δρόμων, στα χωράφια κ.λ.π. Τη φωτογραφία, που δημοσιεύουμε, την πήραμε προχθές στην περιοχή του Σπηλαίου, όπου συναντούμε πάρα πολλά είδη σπουδαίων βοτάνων.

Το καπνόχορτο λοιπόν φέρει το επιστημονικό όνομα Φουμάρια η θεραπευτική (Fumaria officinalis) και ανήκει στην οικογένεια  Παπαβερίδες (Papaveraceae) και στην υποοικογένεια Φουμαριίδες (Fumarioideae). Είναι γνωστό και με τα ονόματα μαγιαλισόχορτο, χιονίστρες, καπνίτης, στάχτερη, καπνιά κ.λ.π. Πήρε το όνομά του από την ιδιαίτερη μυρουδιά καπνού που αναδύει το άνθος και η ρίζα του. Είναι μικρό ποώδες φυτό μονοετές ή διετές και μπορεί στο ύψος να φθάσει το μισό μέτρο. Η ρίζα του είναι κατακόρυφη, μακριά και μοιάζει με λεπτό καρώτο. Φέρει πολλά λεπτά κλαδάκια απ’ όπου βγαίνουν μικρά φύλλα σε σχήμα φτερού, που μοιάζουν λίγο με τα φύλλα του μαϊντανού. Ανθίζει συνήθως από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο και βγάζει ροζ ανθάκια μήκους περίπου 1 εκατοστό, που πολλά μαζί σχηματίζουν ταξιανθίες βότρυες (τσαμπιά). Έχουν 2 σέπαλα και 4 πέταλα αρκετά μακριά, που το επάνω καλύπτει τα κάτω σχηματίζοντας κάτι σαν σωληνάκι (πλήκτρο). Ο καρπός του είναι μια πολύ μικρή δρύπη.

Το καπνόχορτο έχει πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες χάρη στις πολύτιμες χημικές ουσίες που περιέχει, όπως κάλιο, φουμαρικό οξύ, φουμαρίνη, ρητίνη, τανικό οξύ κ.λ.π. Είναι γνωστό από την αρχαιότητα και χρησιμοποιούνταν για τις δερματοπάθειες (εκζέματα, λειχήνες, ακμή, αλωπεκίαση, έρπη, αντιφλογιστικό κ.λ.π.). Επίσης χρησιμοποιείται με μορφή εγχύματος σαν τονωτικό, ηρεμιστικό, καθαρκτικό του αίματος, για τη θεραπεία ασθενειών του αναπνευστικού συστήματος, για την αρτηριοσκλήρωση, τον ίκτερο, σαν διουρητικό, βοηθάει στην καλή λειτουργία της χολής κ.λ.π. Παλαιότερα τα άνθη του φυτού χρησιμοποιούνταν για τη βαφή ρούχων.

Μην ξεχνάμε ότι πριν χρησιμοποιήσουμε σαν γιατρικό κάποιο βότανο, πρέπει πρώτα να ρωτάμε τον γιατρό, γιατί ακόμη και το αθώο καπνόχορτο μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα, αν δεν το χρησιμοποιήσουμε σωστά και στις αναλογίες που πρέπει. Κάποιες από τις ουσίες που περιέχει μπορεί να αποβούν επικίνδυνες.