Πέμπτη, 21 Ιουνίου 2018

Βότανα του Βερμίου:105. Κέντρανθος


Α
τέλειωτα είναι τα αγριολούλουδα, βότανα, θάμνοι και δέντρα που συναντούμε στο βουνό μας. Πολλά από αυτά παράγουν βρώσιμους καρπούς για τον άνθρωπο ή τα ζώα, άλλα έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες, άλλα απλά ομορφαίνουν το φυσικό μας περιβάλλον. Την εποχή αυτή μάλιστα τόσο στο Βέρμιο, όσο και μέσα στην πόλη της Νάουσας θα συναντήσουμε αρκετά βότανα και όμορφα αγριολούλουδα, για τα οποία γνωρίζουμε πολύ λίγα πράγματα και ίσως δεν χρειάζεται να ξέρουμε παραπάνω. Απλά τα καμαρώνουμε. Ένα τέτοιο όμορφο αγριολούλουδο είναι
και ο κέντρανθος, που έτυχε να τον συναντήσουμε όχι μόνο στο βουνό μας, αλλά και μέσα στην πόλη, δίπλα π.χ. στο χώρο Θυσίας, ακόμη και στη Σχολή του Αριστοτέλη. Εκτός από τη Μακεδονία, κέντρανθους συναντούμε πάρα πολλούς στην Πίνδο.
Το επιστημονικό όνομα του φυτού είναι Κέντρανθος ο ερυθρός (Centrantus ruber), διότι υπάρχει και ο Κέντρανθος ο λευκός, με άσπρα άνθη καθώς και ο Κέντρανθος του Sieber που συναντάται στην Κρήτη. Ανήκει στην οικογένεια των Βαλεριανίδων (Valerianaceae) μαζί με την θαυματουργή Βαλεριάνα, για την οποία γράψαμε σε παλιό σημείωμά μας.
Πρόκειται για ένα πολυετή θάμνο, που φυτρώνει σε πετρώδη εδάφη. Έχει γυαλιστερά σκουροπράσινα φύλλα με λογχοειδές – καρδιοειδές σχήμα και μήκους περίπου 8 – 10 εκατοστών, τα οποία βγαίνουν ανά δύο αντικριστά από έναν μακρύ, όρθιο και σκληρό βλαστό. Στην κορυφή του βλαστού βγαίνουν σαν μπουκετάκια, σε ταξιανθία κόρυμβο, τα μικρά άνθη του με μέγεθος γύρω στα 1,5 – 2 εκατοστά,  τα οποία έχουν ρόδινο χρώμα, η στεφάνη τους αποτελείται  από 5 πέταλα και έχουν έναν λεπτό και  μακρύ λαιμό σαν σωλήνα (πλήκτρο) με τον ύπερο να προεξέχει.  Ανθίζουν άνοιξη και καλοκαίρι.

Δεν είναι γνωστές κάποιες φαρμακευτικές ιδιότητές του, όμως λόγω της ομορφιάς και του αρώματός του, καλλιεργείται και πωλείται για να διακοσμεί τους κήπους και τα παρτέρια σπιτιών και πάρκων.

Βότανα του Βερμίου: 103 - 104: Ορλάγια - Καυκαλήθρα

Π
ολλές φορές αναφερθήκαμε σε φυτά, τα οποία μοιάζουν αρκετά και όμως μπορεί να ανήκουν σε  διαφορετικά είδη και να έχουν διαφορετικές ιδιότητες που μερικές φορές μάλιστα να είναι επικίνδυνες. Έτσι λοιπόν σήμερα θα αναφερθούμε σε δύο βότανα, στην ορλάγια  και την καυκαλήθρα, τα οποία μοιάζουν αρκετά μεταξύ τους καθώς και με το άγριο καρότο και το κώνειο, για τα οποία γράψαμε σε προηγούμενα σημειώματά μας και δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στο τελευταίο, γιατί έχει τοξικές ιδιότητες. Έτσι λοιπόν δεν μπορούμε να μπερδεύουμε την καυκαλήθρα, την οποία χρησιμοποιούμε για σαλάτα με το κώνειο, διότι τα αποτελέσματα θα είναι

ολέθρια.
Όλα τα παραπάνω φυτά ανήκουν στην μεγάλη οικογένεια των Σκιαδανθών (Umbelliferae). Πήρε το όνομά της από την ταξιανθία σκιάδιο, που μοιάζει με μικρή ομπρέλα. Το σκιάδιο αποτελείται από πολλά μικρά άνθη που αποτελούνται συνήθως από 5 πέταλα.
Η ορλάγια είναι γνωστή με το επιστημονικό όνομα Ορλάγια η μεγανθής (Orlagia grandiflora), διότι στην περιφέρεια του 12άκτινου σκιάδιου βγαίνουν μεγάλα άσπρα πέταλα. Κάθε σκιάδιο αποτελείται από 2 μέχρι 8 ομάδες λουλουδιών, τα οποία περιφερειακά φέρουν τα μεγάλα πέταλα, που είναι περίπου 8 φορές μεγαλύτερα από τα εσωτερικά. Τα φύλλα του φυτού έχουν σχήμα φτερού με μακρύ σχετικά μίσχο. Είναι μονοετής πόα που θα τη συναντήσουμε στα λιβάδια και τα βουνά μας, στα χωράφια και στις άκρες των δρόμων. Ανθίζει στο τέλος της άνοιξης, αρχές καλοκαιριού.
Η καυκαλήθρα έχει το επιστημονικό όνομα Τορδύλιο της Απουλίας (Tordylium apulum). Ξεχωρίζει από τα άνθη της. Το μεγάλο σκιάδιο αποτελείται από 4 – 10 μικρότερα σκιάδια και αυτά περιέχουν πολλά μικρά άσπρα άνθη που το καθένα έχει στην περιφέρειά του ένα μεγάλο πέταλο, το οποίο μοιάζει με καρδιά. Ανθίζει στο τέλος της άνοιξης. Έχει λεπτό γραμμωτό βλαστό, ύψους 20 – 50 εκατοστών, από τον οποίο βγαίνουν τα σύνθετα φύλλα του. Το καθένα αποτελείται από 10 περίπου μικρότερα φυλλαράκια (2 – 3 εκατοστά), που βγαίνουν ανά δύο αντικριστά, είναι χνουδωτά, σε σχήμα καρδιάς και με πριονωτή περιφέρεια. Φυτρώνει συνήθως σε αμμώδη και πετρώδη εδάφη.
Τα φύλλα της διαθέτουν ξεχωριστό άρωμα και χρησιμοποιούνται νωπά ή βραστά για μια εύγευστη σαλάτα, καθώς και μαζί με άλλα χόρτα για χορτόπιτα. Καλό είναι να τα μαζεύουμε πριν την άνθιση. Τελευταία, επειδή η καυκαλήθρα θεωρείται ένα ακριβό χορταρικό , άρχισε να καλλιεργείται και να πωλείται σε λαϊκές και μανάβικα. Μερικοί μάλιστα δίνουν στο φυτό και πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες.  

Εμείς πάντως, αν επιχειρήσουμε να μαζέψουμε από το βουνό μας άγριες καυκαλήθρες, θα πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα, να μην τις μπερδέψουμε με άλλα επικίνδυνα βότανα και βρούμε τον μπελά μας…

Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018

Βότανα του Βερμίου: 102. Άγριο πράσο

Π
ολλά από τα φυτά που συναντούμε σε άγρια μορφή στα δάση, στα βουνά και στα λιβάδια μας ασφαλώς είναι πρόγονοι των ήμερων φυτών, τα οποία καλλιεργούμε σε χωράφια και θερμοκήπια και χρησιμοποιούμε στη διατροφή μας. Έτσι και το αγριόπρασο, που το βρίσκουμε συχνά σε ηλιόλουστα και υγρά μέρη, στα λιβάδια και στις παρυφές των χωραφιών μας, σίγουρα είναι συγγενικό του ήμερου πράσου καθώς και του κρεμμυδιού, εφόσον μάλιστα αναδύει και
τη χαρακτηριστική μυρουδιά.
Η επιστημονική ονομασία του αγριόπρασου είναι Άλλιο το αμπελόπρασο (Allium ampeloprasum)  και μαζί με τα κρεμμύδια, τα σκόρδα, τα λίλια, ασφοδελούς κ.λ.π. ανήκει τη μεγάλη οικογένεια των Λιλιείδων (Liliaceae). Χαρακτηριστικά  είναι τα άνθη του, τα οποία βγαίνουν το καλοκαίρι πολλά μαζί, σαν φούντα, σε ταξιανθία σκιάδιο, με διάμετρο περίπου 8 εκατοστών. Είναι πολλά μικροσκοπικά σε χρώμα μοβ, αποτελούνται από 6 τέπαλα μέσα από τα οποία, ακόμη πριν καλά καλά ανοίξουν, προβάλουν οι έξι στήμονες. Το άνθος βρίσκεται στην άκρη μακριού λείου κούφιου βλαστού ύψους περίπου ενός μέτρου και προβάλει μέσα από μια μεμβράνη. Τα φύλλα του είναι μακριά και λεπτά, οδοντωτά στο ξεκίνημά τους. Η ρίζα του είναι βολβός σε μέγεθος περίπου 5 εκατοστά.
Το αγριόπρασο περιέχει αρκετές χημικές ουσίες, οι οποίες του δίνουν ξεχωριστές φαρμακευτικές ιδιότητες. Περιέχει πολλές βιταμίνες, όπως Α, Β, C, μέταλλα (Κάλιο, Μαγνήσιο, Ψευδάργυρο κ.λ.π.) και άλλες ουσίες. Χρησιμοποιείται σαν διουρητικό, για δερματικές παθήσεις (εγκαύματα), παθήσεις του αναπνευστικού (βήχας κ.λ.π.) για αρθρίτιδες κ.λ.π. πάντοτε με ιατρική συμβουλή.

Ασφαλώς και το αγριόπρασο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με άλλα άγρια χόρτα για την παρασκευή σαλάτας ή χορτόπιτας ή ακόμη για φαγητά, όπως το ήμερο πράσο, δίνοντας μια πιο έντονη μυρουδιά και γεύση.

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Βότανα του Βερμίου: 101. Αγριογαρύφαλλο


Η
 άνοιξη ήδη έκανε την εμφάνισή της. Το μαρτυρούν όχι μόνο οι ανθισμένες αμυγδαλιές, αλλά και τα πολλά ακόμη οπωροφόρα δέντρα του κάμπου μας, τα φυτά στα πάρκα και τους κήπους και προπάντων τα πανέμορφα αγριολούλουδα του μοναδικού μας Βερμίου. Έτσι πιστεύουμε ότι είναι καιρός να επιστρέψουμε στο μεγάλο αφιέρωμά μας στα βότανα του βουνού μας
με ένα ξεχωριστό λουλούδι του Βερμίου, το αγριογαρύφαλλο, που ξεχωρίζει για τη λεπτότητα, την ομορφιά του και τις πολλές φαρμακευτικές του ιδιότητες…
Το επιστημονικό όνομα του αγριογαρύφαλλου είναι Δίανθος (Dianthus) και συναντάται στη χώρα μας σε περισσότερα από 50 είδη, όπως  ο Δίανθος ο αιματώδης (D. Cruentus), o Δίανθος ο δελτοειδής (D. Deltoides), ο Δίανθος ο γιουνιπεροειδής (D. Juniperinus), ο Δίανθος ο γιγάντιος  (D. Giganteus) κ.λ.π. Ανήκει στην οικογένεια των Καριοφυλλίδων (Caryophyllaceae). Στο σημερινό μας σημείωμα θα αναφερθούμε στον Δίανθο τον αιματοειδή, ο οποίος εμφανίζεται περισσότερο στο βουνό μας, κυρίως σε μεγάλα υψόμετρα (π.χ. στα 3 – 5 πηγάδια).
    Το αγριογαρύφαλλό μας λοιπόν είναι ένας ξηρόφιλος πολυετής θάμνος, δηλαδή φυτρώνει σε πετρώδη εδάφη. Το ύψος του μπορεί να φθάσει τα 60 εκατοστά. Ο βλαστός του είναι λεπτός σε τομή τετραγωνική και με χρώμα γκρισοπράσινο. Τα άνθη του είναι μικρά, βγαίνουν πολλά μαζί (μέχρι 15) σε ταξιανθία κεφάλιο, έχουν χρώμα έντονα ρόδινο, αποτελούνται από 5 πέταλα, που ξεχωρίζουν από ακτινωτές άσπρες ή κόκκινες γραμμές και οδοντωτό περίγραμμα και βγαίνουν από κυλινδρικό  κάλυκα. Στο κέντρο του άνθους υπάρχουν δέκα στήμονες. Τα φύλλα του είναι μακριά σκληρά, σκουροπράσινα και  γραμμοειδή.
Το βότανό μας είναι γνωστό από την αρχαιότητα, το μαρτυρεί και η ίδια η ονομασία του. Το όνομα Δίανθος προέρχεται από τις λέξεις Δίας και άνθος, δηλαδή είναι το άνθος του Δία.  
Από την αρχαιότητα ήδη το αγριογαρύφαλλο χρησιμοποιείται σαν φαρμακευτικό βότανο χάρη στις πολύτιμες χημικές ουσίες που περιέχει. Περισσότερο χρησιμοποιούνται τα αποξηραμένα άνθη του για παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος (ουρολοιμώξεις κ.λ.π.), για δερματοπάθειες, πεπτικές διαταραχές κ.λ.π. Ασφαλώς πάντοτε με ιατρική συνταγή.


Από το αγριογαρύφαλλο προέρχεται το γνωστό μας ήμερο γαρύφαλλο, που το φυτεύουμε σε γλάστρες και παρτέρια. Περισσότερο μοιάζει με το κινέζικο γαρύφαλλο, το οποίο χρησιμοποιείται στην Κίνα εδώ και 4000 χρόνια σαν φαρμακευτικό βότανο. 

Τετάρτη, 24 Ιανουαρίου 2018

Βότανα του Βερμίου: 100. Οροβάγχη

Μ
ετά από δύο μήνες, επανερχόμαστε στην περιγραφή των ατέλειωτων φυτών του Βερμίου μας. Μια περιγραφή που μοναδικό σκοπό έχει να μας δείξει τη μεγάλη ομορφιά και οικολογική σημασία του βουνού μας, το οποίο πρέπει να προστατεύουμε σαν κόρη οφθαλμού και να αγωνιστούμε σε κάθε προσπάθεια αλλοίωσης και καταστροφής του. Σήμερα
περιγράφουμε ένα φυτό, το οποίο ξεφεύγει από τον κανόνα, από τον ορισμό των φυτών, σύμφωνα με τον οποίο φυτά θεωρούνται οι πολυκύτταροι οργανισμοί, οι οποίοι φωτοσυνθέτουν. Η οροβάγχη ανήκει στα φυτά, όμως δεν περιέχει χλωροφύλλη και δεν φωτοσυνθέτει, δηλαδή δεν παράγει την
τροφή της (γλυκόζη ή άλλους υδατάνθρακες), αλλά τρέφεται από άλλα γειτονικά φυτά στα οποία παρασιτεί.
Η Oροβάγχη λοιπόν, γνωστή και με το όνομα λύκος, είναι ένα γένος φυτών (Orobanche), το οποίο περιλαμβάνει περισσότερα από 150 είδη και ανήκει στην οικογένεια των Οροβαγχίδων (Orobanchaceae). Ουσιαστικά είναι ένα ζιζάνιο, επικίνδυνο για τα φυτά, κυρίως τα καλλιεργούμενα, διότι απομυζά από αυτά τα θρεπτικά συστατικά και τελικά είτε τα ξεραίνει είτε μειώνει την παραγωγή και την ποιότητά τους. Μάλιστα σχεδόν για κάθε φυτό υπάρχει και διαφορετικό είδος οροβάγχης. Φυτρώνει κυρίως σε περιοχές της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής και εξαπλώνεται πολύ εύκολα χάρη στους πολυάριθμους και πολύ ανθεκτικούς σπόρους που παράγει. Συχνά η οροβάγχη μπερδεύεται με την ορχιδέα Νεοτία, λόγω του χρώματός της.
Η οροβάγχη, εφόσον δεν περιέχει χλωροφύλλη, δεν έχει πουθενά το πράσινο χρώμα. Συνήθως έχει χρώμα καστανό – πορτοκαλί με άνθη, τα οποία  μοιάζουν με σκυλάκια σε χρώμα μοβ ή κόκκινο. Παράγει εκατοντάδες χιλιάδες μικρούς σπόρους, που ωριμάζουν στο τέλος καλοκαιριού και εξαπλώνονται σε μεγάλες αποστάσεις. Ο βλαστός της είναι τρυφερός, αρκετά χοντρός και συνήθως καλύπτεται με τρίχες, ενώ τα υποτυπώδη φύλλα του είναι κολλημένα πάνω στο βλαστό σαν λέπια. Οι ρίζες της είναι αρκετά βαθιές με σκοπό να απορροφά νερό και τροφές από τα γειτονικά φυτά. Φυτρώνει συνήθως σε υγρά και εύφορα εδάφη.
Οι γεωργοί προσπαθούν να απαλλαγούν από το επικίνδυνο ζιζάνιο χρησιμοποιώντας διάφορα χημικά ή βιολογικά ζιζανιοκτόνα, όπως ορισμένα είδη μυκήτων ή οργώνουν βαθιά τα χωράφια, ώστε να καταστραφούν οι ρίζες της οροβάγχης.

Το παράδειγμα της οροβάγχης δείχνει καθαρά τον ανταγωνισμό επιβίωσης, ο οποίος επικρατεί σε κάθε βιοκοινότητα, σε κάθε οικοσύστημα, όπως  και σε κάθε ανθρώπινη κοινωνία… 

Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Βότανα του Βερμίου: 99. Σκυλάκι


Σ
το σημερινό μας σημείωμα θα αναφερθούμε σε ένα ακόμη πολύ συνηθισμένο φυτό, διότι πολλές φορές τα πιο όμορφα πράγματα κρύβονται μέσα στα συνηθισμένα… Πρόκειται για το γνωστό μας σκυλάκι, που θα το συναντήσουμε σε κάθε μας βήμα, ήμερο σε κήπους και σε γλάστρες  και άγριο στις παρυφές των δρόμων, ακόμη και να ξεπροβάλει μέσα από ξερολιθιές
χωραφιών ή πέτρινους τοίχους σπιτιών.
Το επιστημονικό του όνομα είναι Αντίρρινον το μέγα (Antirrhinum majus) και ανήκει μαζί με τις δακτυλίτιδες και τα βερμπάσκο στην οικογένεια Σκρουφουλαριίδες (Scrophulariaceae). Το όνομά του προέρχεται από την αρχαία ελληνική ονομασία της μύτης (ρίνα) και ‘μείς το ξέρουμε σαν σκυλάκι, διότι τα άνθη του μοιάζουν με κεφαλάκι σκύλου, ενώ σε άλλες χώρες το παρομοιάζουν με στόμα λύκου, δράκου ή λιονταριού. Είναι ιθαγενές φυτό της Μεσογείου.
Συνήθως είναι μονοετές φυτό, όμως με τους πολλούς σπόρους που παράγει μπορεί κάθε χρόνο να φυτρώνει στην ίδια περιοχή ή και λίγο πιο μακριά. Το ύψος του άγριου μπορεί να ξεπεράσει τα 50 εκατοστά ενώ τα καλλιεργούμενα είναι αρκετά πιο μεγάλα. Έχει χνουδωτό πράσινο βλαστό, από τον οποίο εναλλάξ βγαίνουν λεπτά λογχοειδή σκουροπράσινα φύλλα με μήκος μέχρι 5 εκατοστά. Τα άνθη του, τα σκυλάκια, βγαίνουν πολλά μαζί σε ταξιανθία στάχυ σε διάφορα χρώματα όπως λευκά, κίτρινα ή στις αποχρώσεις του κόκκινου. Έχουν κάλυκα που αποτελείται από 5 λοβούς και μια σωληνοειδή στεφάνη που τελειώνει σε δύο χείλη. Το επάνω χείλος είναι πιο μεγάλο και γυρνάει προς τα πάνω. Μέσα στο άνθος βρίσκονται συνήθως 4 στήμονες. Όταν πιέζουμε το άνθος ανοίγει δίνοντας την εικόνα στόματος. Ανθίζει από τις αρχές Μαρτίου μέχρι το Νοέμβριο. Ο καρπός είναι κάψα και περιέχει πολλούς μικρούς μαυριδερούς σπόρους.  
Δεν έχουν καταγραφεί φαρμακευτικές ιδιότητες, όπως έχουν τα άλλα βότανα της ίδιας οικογένειας, όμως καλλιεργείται  και χρησιμοποιείται πολύ σαν καλλωπιστικό φυτό, για να στολίζει κήπους, πάρκα και μπαλκόνια, διότι είναι όμορφο, φθηνό και χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις.

Βότανα του Βερμίου: 98. Καρλίνα


Μ
ετά από μια μικρή διακοπή, η οποία χρειάστηκε  για να σχολιάσουμε επίκαιρα γεγονότα, επανερχόμαστε στο μεγάλο μας αφιέρωμα στα φυτά του Βερμίου μας. Πολλοί φίλοι ρωτούν πόσα επιτέλους είναι αυτά τα φυτά του βουνού μας; Μέχρι σήμερα περιγράψαμε σχεδόν  100 και σίγουρα υπάρχει ακόμη πολύ μέλλον. Τα είδη που συναντούμε στο βουνό μας είναι πάνω από χίλια, όμως εμείς αναφερόμαστε συνήθως σε γένη, σε καθένα από τα οποία μπορούμε να
συναντήσουμε πολλά είδη. Ασφαλώς δεν κάνουμε διάκριση σε ποώδη φυτά ή δένδρα, σε θεραπευτικά βότανα ή ζιζάνια, σε όμορφα ή άσχημα. Πάντως φυτά άσχημα δεν υπάρχουν. Όταν πλησιάσουμε και δούμε από κοντά και το πιο «ασήμαντο» λουλουδάκι, θα παρατηρήσουμε τόσες πολλές ομορφιές. Έτσι και σήμερα θα περιγράψουμε ένα «αγκάθι», που το συναντούμε συνήθως σε σχετικά μεσαία και μεγάλα υψόμετρα του βουνού μας και το οποίο έχει κάποια χαρακτηριστικά ίσως άγνωστα στους περισσότερους. Πρόκειται για την Καρλίνα, το «βαρόμετρο του βουνού», την «τούρτα», το «μικρό γαϊδουράγκαθο», που πήρε το όνομά της από τον βασιλιά Κάρολο τον Μέγα (Καρλομάγνο), ο οποίος πίστευε ότι το φυτό θεράπευσε το στράτευμά του από την πανούκλα, μια ασθένεια, η οποία στο Μεσαίωνα κυριολεκτικά οδήγησε στο θάνατο εκατομμύρια ευρωπαίους.
Περιγράφουμε λοιπόν την Καρλίνα την κορυμβοειδή (Carlina corymbosa), η οποία ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των Σύνθετων (Compositae). Στο γένος Carlina συναντούμε πολλά είδη, όπως την Carlina acaulis, την Carlina acanthifolia κ.λ.π. Είναι ένα φυτό που μοιάζει με μικρό θάμνο, με ύψος περίπου μισό μέτρο. Έχει αγκαθωτά ανοιχτοπράσινα φύλλα με σχήμα φτερού και μήκους περίπου 5 – 10 εκατοστών,  ανάμεσα στα οποία βγαίνουν τα κίτρινα κεφάλια, άνθη που αποτελούνται από πολλά μικρά σωληνοειδή ανθίδια, με μέγεθος περίπου 3 εκατοστών, τα οποία περιβάλλονται από καστανωπά σκληρά βράκτια. Το είδος Carlina acaulis έχει μεγαλύτερα άνθη, διαμέτρου περίπου 15 εκατοστά και περιβάλλεται από ασημένια βράκτια. Έχει το χαρακτηριστικό να κλείνει τα άνθη του, όταν αυξάνεται η υγρασία, γιαυτό οι βοσκοί το θεωρούν βαρόμετρο του βουνού, επειδή «μαντεύει» την βροχή και έτσι μαζεύουν τα πρόβατά τους. Ανθίζει το καλοκαίρι, ζει πολλά χρόνια και φυτρώνει συνήθως σε άγονα εδάφη.
Ορισμένοι βοτανοθεραπευτές θεωρούν ότι η Καρλίνα έχει θεραπευτικές ιδιότητες για παθήσεις του πεπτικού (τονωτικό), του αναπνευστικού και του ουροποιητικού. Καλά θα κάνουμε όμως να μην το δοκιμάσουμε, γιατί κάποια μέρη του έχουν τοξικές ιδιότητες.


Βότανα του Βερμίου:105. Κέντρανθος

Α τέλειωτα είναι τα αγριολούλουδα, βότανα, θάμνοι και δέντρα που συναντούμε στο βουνό μας. Πολλά από αυτά παράγουν βρώ...